Η πρόσφατη νομοθετική κατοχύρωση του «Δικαιώματος στη Λήθη» για τα άτομα με ιστορικό καρκίνου αποτελεί μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη για τη χώρα μας. Με τον Ν. 5317/2026-ΦΕΚ Α΄108/10.07.2026 (έναρξη ισχύος στις 20 Νοεμβρίου 2026), πέντε έτη μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας και εφόσον δεν έχει υπάρξει υποτροπή, η προηγούμενη διάγνωση καρκίνου δεν μπορεί να χρησιμοποιείται κατά τη σύναψη ασφαλιστικής σύμβασης που συνδέεται με πίστωση. Με αυτόν τον τρόπο αίρονται εμπόδια που συχνά δυσχέραιναν την πρόσβαση σε δανεισμό και επηρέαζαν ουσιαστικά την κοινωνική και οικονομική επανένταξη των ανθρώπων μετά τον καρκίνο.
Η εξέλιξη αυτή πρέπει να αναγνωριστεί ως σημαντική θεσμική και κοινωνική κατάκτηση. Ο καρκίνος δεν μπορεί να εξακολουθεί επ’ αόριστον να αποτελεί αιτία οικονομικών διακρίσεων για ανθρώπους που έχουν ολοκληρώσει τη θεραπεία τους και έχουν επιστρέψει στην οικογενειακή, επαγγελματική και κοινωνική ζωή.
Ωστόσο, τα πέντε έτη δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστούν ως ένα ενιαίο και αμετάβλητο ορόσημο για όλους τους ογκολογικούς ασθενείς. Ο καρκίνος δεν είναι μία νόσος, αλλά ένα σύνολο πολλών διαφορετικών νοσημάτων, με διαφορετική βιολογική συμπεριφορά, θεραπευτική αντιμετώπιση και πιθανότητα υποτροπής. Για αρκετές μορφές καρκίνου, ιδιαίτερα όταν διαγιγνώσκονται σε πρώιμο στάδιο και αντιμετωπίζονται αποτελεσματικά, η πρόγνωση είναι σήμερα άριστη και η πιθανότητα ίασης εξαιρετικά υψηλή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η υποχρεωτική αναμονή πέντε ετών μπορεί να είναι επιστημονικά δυσανάλογη και κοινωνικά άδικη.
Ένας νέος άνθρωπος που έχει αντιμετωπίσει επιτυχώς μια νόσο πολύ καλής πρόγνωσης δεν είναι εύλογο να περιμένει επί πέντε χρόνια για να μπορέσει να αποκτήσει κατοικία, να χρηματοδοτήσει μια επαγγελματική πρωτοβουλία ή να προχωρήσει ανεμπόδιστα στον οικογενειακό του σχεδιασμό. Η ολοκλήρωση της θεραπείας πρέπει να σηματοδοτεί την επιστροφή στη ζωή και όχι την έναρξη μιας νέας περιόδου αποκλεισμού.
Το επόμενο βήμα, επομένως, πρέπει να είναι η διαμόρφωση ενός επιστημονικά τεκμηριωμένου και δυναμικού πλαισίου, με μικρότερα χρονικά διαστήματα για συγκεκριμένους τύπους και στάδια καρκίνου με αποδεδειγμένα εξαιρετική πρόγνωση. Παράλληλα, χρειάζεται σαφής ορισμός της «ολοκλήρωσης της θεραπείας», ώστε μακροχρόνιες επικουρικές θεραπείες, οι οποίες χορηγούνται για τη μείωση του κινδύνου υποτροπής, να μην οδηγούν σε αδικαιολόγητη παράταση του αποκλεισμού.
Η νέα νομοθεσία είναι ένα ουσιαστικό πρώτο βήμα. Η πλήρης δικαίωση του θεσμού, όμως, θα έρθει όταν το πλαίσιο λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές διαφορές μεταξύ των ογκολογικών νοσημάτων και ακολουθεί την πρόοδο της επιστήμης. Το δικαίωμα στη λήθη δεν πρέπει απλώς να αναγνωρίζει ότι κάποιος επέζησε από τον καρκίνο. Πρέπει να του επιτρέπει να συνεχίσει τη ζωή του χωρίς διακρίσεις, χωρίς περιττές καθυστερήσεις και χωρίς το παρελθόν της νόσου να καθορίζει το μέλλον του.
Για το Δ.Σ. της ΕΟΠΕ
Εμμανουήλ Σαλούστρος – Πρόεδρος Δ.Σ. ΕΟΠΕ
Μιχαήλ Λιόντος – Γεν. Γραμματέας Δ.Σ. ΕΟΠΕ
