Αφορμής δοθείσης, πορεύομαι με δύο βιβλία αγκαλιά, με τρείς βιβλιογραφικές αναφορές κατά νου και σας γράφω (με την καλή έννοια).
Η εισαγωγική εικόνα έγινε με την γραφίδα της ΑΙ και θυμίζει τον τρόπο παλαιών μαστόρων. Τα φουσκάκια και τα σχολιανά είναι του Ν.Π.Α.Κ.
Βιβλίο πρώτο: Λόγια και εικόνες από μία νυχτερινή περιπλάνηση σε στενά σοκάκια και λεωφόρους μιας πόλης του σήμερα. Μια γυναίκα μόνη, παρέα με τις σκέψεις της που την κυνηγάνε ανελέητα. Ένα ποτό, prochiro fagito sto podi (δεν την πάω την αγγλικούρα / φράση; στριιτ φούντ). Και περπατούσα μέσα στη νύχτα χωρίς να γνωρίζω κανένα και ούτε κανένας με γνώριζε, ε,ε,ε. Περπατάει μέσα στους ζωντανούς και διαλογίζεται με πεθαμένους. Εντός και εκτός του κόσμου τούτου. Δέος και πολλά ρίσκα…
Πότε; σημαδιακό. Την παγκόσμια ημέρα των νεκρών – έχουν και αυτοί την μέρα τους – που τελειώνει τα μεσάνυκτα. Στο μεταίχμιο μιας άλλης ημέρας που ξημερώνει, η αφηγήτρια συνεχίζει τον δρόμο της.
Το βιβλίο ξεκινά. Σημαδιακή η πρώτη φράση, κρατηθείτε: Το πρόβλημα είναι οι γιατροί και όχι ο καρκίνος. Η φράση αυτή γεννήθηκε μόνη της. Πετάχτηκε από το κεφάλι της θεάς Αθηνάς απροσκάλεστη… (1).
Πετιέσαι και εσύ από την καρέκλα. Αιφνιδιασμός.
Πως είπατε Σενορίτα μου; Ώπατις, Για να το δούμε μαζί σου μαγγιόρα μου. Ζωγραφίζεις, αλλά μόνη σου.
Καταλαβαίνετε, ότι με αυτές τις πρώτες λέξεις στη εισαγωγή ενός βιβλίου – κυριολεκτικά, έτσι ξεκινάει – πόσο τσιμπάς, πόσο σε προκαλεί η συνέχεια. Αναγνώστη βοήθεια (2) – ειδικά σε εσένα το λέω – τον ογκολόγο .
Ο λόγος της προς τον θεράποντα, πότε περιπαικτικός, πότε κραυγή, κάποτε λυγμός σπαρακτικός, συνταρακτικός – όπως και να έχει – σε αφήνει με ένα κόμπο στο λαιμό. Να ένα δείγμα γραφής, σε θάλαμο αναμονής ΜΕΘ: Φόβος ανάμεικτος με προσμονή όπως με τον πατέρα που μετά το ξύλο θα σου πάρει αυτοκινητάκι.
Λίγες γραμμές πιο κάτω συμπληρώνει: Ο καρκίνος είναι στο βωμό και γιατροί, οι ιερείς που κρατούν το λύχνο του αναμμένο.
Άτιμο ιερατείο. Τι ακριβώς κάνουν, στο φως, στο σκοτάδι και στη σιωπή; Μόνο ένας – πως το λέτε εσείς εδώ, γιατί ξέχασα πως το λέμε εμείς εκεί; Ααα ναι: insider – που τα ξέρει καλά από μέσα, μπορεί να σας /μας το μαρτυρήσει από αυτή την στήλη, σταγόνα, σταγόνα.
Νάτος λοιπόν ο νεαρός Ασκληπιάδης.
Ιστορική αναδρομή στο 1985. Το ΕΣΥ στο ξεκίνημα, μωρό που μπουσουλάει – κακός λογισμός ο συνειρμός : στα τέσσερα – ποια η διαφορά του τώρα στα 41 του, ανάπηρο με Π, πάλι στα τέσσερα στηρίζεται; Ναι ξέρω, ήταν μιά ανα-γέννηση, την ζήσαμε, αλλά…
Ο νεαρός μας έχει τα μάτια ανοιχτά, κρίνει. Είπε αρκετές φορές ευχαριστώ δεν θα πάρω – μακριά από αρνητικές διδασκαλίες / διδάγματα – και χρεωστά αιώνια / άπειρη ευγνωμοσύνη για τις θετικές στιγμές των δασκάλων του, που αντέγραψε.
Πορεύθηκε με κριτικό πνεύμα. Μοttο του : συνένοχο στο φόνο δεν θα με έχετε. Ξεκίνησε τελευταίος στην σειρά τρώγοντας την σκόνη των προπορευόμενων, για τριάντα χρόνια. Επιβίωσε. Τυχερός από επιλογή. Γίνεται; ναι γίνεται. Ούτε το λιβανιστήρι ούτε την ουρά απ΄τα άσπρα ράσα κράτησε (3). Και φυσικά το πλήρωσε.
Ανάσανε λεύτερα μόνο τα τελευταία δύο χρόνια πριν την σύνταξη. Και μετά και μετά; Τι και μετά. Δοκίμασε την Πολιτική. Τους ξέφυγε όμως. Δεν κόλλαγε μαζί τους με τίποτε. Και ακόμα τρέχει.
Δεν κάθεται όμως ήσυχα. Το 2024, του κλείσανε το μικρόφωνο στο κριτικό του σχόλιο, στην αναγγελία του 3ου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο. Ο λόγος; Μα για τον ίδιο λόγο, που η ΕΟΠΕ σήμερα το 2026, στο νέο, Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Καρκίνου έχει ρόλο κομπάρσου, με ένα μοναχικό ογκολογο στον 25μελή θίασο.
Από αυτήν την απαξίωση, αναπάντεχα, απρόσμενα, εκεί που δεν το περίμενε ήλθε να γίνει πράξη, η συμπαράσταση από τον επόμενο ομιλητή, σημαίνον πρόσωπο της ελληνικής και ευρωπαϊκής ογκολογίας.. Έκανε από μικροφώνου αναφορά και συνηγορία στις ενοχλητικές για το κατεστημένο θέσεις του καταδικασμένου σε αφωνία, τελείωσε, κατέβηκε από το βήμα και με φιλικό χτύπημα στην πλάτη ενώπιον όλων, συντρόφευσε τον άφωνο συνάδελφο, στην διπλανή καρέκλα.
Πολλά τα είδη καλοσύνης. Έχω γράψει παλαιότερα για την καλοσύνη των αγνώστων, αλλά ο Σταύρος Ζουμπουλάκης ανοίγει το θέμα για τα καλά (4). Βέβαια, σαν αντίβαρο στο καλό και την καλοσύνη, υπάρχει και το αντίστοιχο αναπάντεχο κακό και η απρόσμενη κακιοσύνη.
Συνεχίζουμε. Αυτά λοιπόν, πίσω από τις λέξεις, κρύβεται…. κάτι. Όχι, δεν είναι ο επίκαιρος πολιτικός στους στοίχους του τραγουδιού των Olympians του 1991 (5), αλλά το πολυσήμαντο κάθε φαινομενικά, μοναχικής λέξης.
Και τώρα ας περάσουμε στο δεύτερο θέμα του ΛΑΕ – της συντομογραφίας στον τίτλο του άρθρου – μετά τις λέξεις, ώρα λοιπόν να μιλήσουν οι αριθμοί. Δεν χρήζουν επεξηγήσεων. Ως γνωστόν οι αριθμοί μιλάνε μόνοι τους. Είναι ξεκάθαροι.
Αναφορά στο δεύτερο βιβλίο. Αυτή την φορά την σκυτάλη παίρνει ένας εκπρόσωπος της πολιτείας. Ας του παραχωρήσουμε τον λόγο (6).
Ενδιαφέρουσα αναδρομή. Αργεί λίγο. Περιμένεις να φτάσεις στη σελ 233, για να μιλήσουν οι αριθμοί. Νατες, νάτες έρχονται (δημοτικό τραγούδι για καραγκούνες ) οι ελπίδες που τελικά δεν ήρθαν, δηλαδή οι 20 μεταρρυθμίσεις στην Υγεία που έμειναν στα χαρτιά. Η δικαιολογία: δεν προλάβαμε. Ο χρόνος άραγε να ήταν ελάχιστος; πέντε τέρμινα, ας πούμε; όχι. Μόνο πέντε χρόνια….
Αν μη πηλόν τύψης, κέραμος ου γίνεται.
Αν δεν χτυπήσεις τον πηλό, δεν γίνεται κεραμίδι.
Αρχύτας ο Ταραντίνος, 4ος αιώνας π.Χ.
Μετά τις λέξεις, οι αριθμοί και μετά τέλος. Την εικόνα την είδατε ήδη, πρώτη, πρώτη στη εισαγωγή.
Και έζησαν αυτοί καλά και εμείς χειρότερα.
Αυτά όπως τα βλέπουν και τα γράφουν οι γύρω μας φροντιστές και αφεντικά μιλώντας για εμάς. Με φρόνηση; με αφέλεια; Δεν ξέρω;
Τελικά εγώ, ο λειτουργός υγείας και ΕΣΥ ο ασθενής, ο απέναντι, που είμαστε;
Άφωνοι. Πότε θα ενώσουμε τι φωνές μας; Πόσο ακόμα θα αφήσουμε τους άλλους να μιλάνε εκ μέρους μας; ναι για μας τους δύο; Ως πότε παλληκάρια θα μας λένε οι φροντιστές και οι διοικούντες στο φλιτζάνι την μοίρα μας, σε δικό τους στημένο σκηνικό. Τελικά πόσο μας ξέρουν και μιλάνε για μας; ή μάλλον πότε θα μας αφήσουν ήσυχους, οι απ΄έξω, να τα βρούμε πρώτα εμείς μεταξύ μας; Μας λένε:
Είστε ΑΧΑΡΙΣΤΟΙ με περικεφαλαία. Εσένα άρρωστε, έ άρρωστε, σου καταργήσαμε το πεντάευρο και σένα Ασκληπιάδη σε βοηθάμε. Να δες και πάρε την ψηφιακή Ελλάδα 2-0.
Με ποιόν αντίπαλο; Ξεχνάνε συστηματικά να μας το πούν, ποιόν νίκησε η Ελλαδάρα με σκόρ 2-0. Άραγε τον κακό της εαυτό, δεν το πιστεύω.
Μα τώρα, η καταγραφή / ενημέρωση του ηλεκτρονικού φακέλου σε ψηφιακή μορφή, είναι τόσο χρονοβόρα που νοσταλγείς το γράψιμο και το δαγκωμένο BIC. Μην βιαστείτε να υπερασπιστείτε την ηλεκτρονική γραφίδα. ‘Όχι δεν είμαι λουδίτης. Καλή είναι αυτή η ΑΙ, η νεώτερη αδελφούλα. Αλλά……
Όμως, το θέμα δεν είναι το μέσον αλλά το πεδίο δράσης και η οργάνωση του.
Τα υποχρεωτικά πεδία της οθόνης, χρονοβόρα αγρίμια, σου την έχουνε στημένη, σε περιμένουν. Πρέπει να συμπληρωθούν για να ημερεύσουν. Αυτή η μορφή του γραφειοκρατικού απαιτητικού συστήματος του ψηφιακού κόσμου, δεν έχει καμιά σχέση με τον γραπτό συνοπτικό κόσμο του ελεύθερου συνειρμού πάνω στο χαρτί, μην ξεχνώντας τα καίρια σημεία – στο γκρίζο φάκελο του χάρτινου χειρόγραφου – του ιστορικού του ασθενούς.
Ψηφιακή εποχή δε θέλετε; Κατά συνέπειαν, καθυστέρηση, κόπωση, εκνευρισμός, προσήλωση στην οθόνη και όχι στο πρόσωπο του άλλου. Ξεχάστε την αφηγηματική ιατρική. Ε,ε, ε, δεν το λες πρόοδο όλο αυτό.
Να, δείτε πως αξιολογείται αυτή η σημερινή διαδικασία, από το αγαπητό πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά (7).
Από το ίδιο πανεπιστήμιο, ξανά δείτε τι χάνουμε, αν δεν βάλουμε λίγο στο πλάι την οθόνη που μας κρύβει το πρόσωπο του άλλου (8). Αυτή είναι μάτια μου η κατάσταση. Διαχρονικά προβληματική και ατελέσφορη, η προτεινόμενη θεραπεία. Η νόσος ανθίσταται.
ΤΕΛΟΣ. Τι το ψάχνεις;
Να αναρωτιέμαι. Ψάχνουμε άραγε την αγιοποίηση του σιναφιού; Ίσως. Τι δηλαδή τσάμπα φοράμε το άσπρο ράσο; Κρύβε λόγια. Το τελευταίο καιρό, πράγματι λιγοστεύουν οι λειτουργοί της υγείας που κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, φοράνε την άσπρη πανοπλία. Όσοι τέλος πάντων από εμάς το φοράνε ακόμα. Δύσκολα τα πράγματα ως Άγγελοι λευκοφόροι, ναι. Να δοκιμάζαμε τουλάχιστον, ως λευκοφόροι την διάνοιαν (9) ;
Κλείνουμε. Διαλέγουμε ως επίλογο ένα ποίημα με τίτλο Πρόλογος.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Στους φίλους μου
Κόβεται η δική μας αναπνοή,
χάνεται ο χρόνος, παιδιά·
σε φωνή μοιάζει
που ζύγωσε
μας προσπέρασε
μα δεν ακούστηκε,
κι ένας από μας, ο πιο καλός,
ελπίζει ακόμα
αλλά ντρέπεται να το πεί…
Γιώργος Σαραντάρης 1908-1941.
Φωνή που δεν ακούστηκε. Ναι η ελπίδα πεθαίνει τελευταία.
1. Έρση Σωτηροπούλου. Σενιορίτα. Εκδόσεις Πατάκης, Αθήνα 2026. Υπάρχει στο Bookpress μια εξαιρετική παρουσίαση του βιβλίου από τον Αντώνη Γουλιανό. Διαβάστε την. .
2. Τοπίο μυστικό. Τραγούδι του Διονύση Σαββόπουλου. Δίσκος Τραπεζάκια έξω, 1983.
3. Απόστολος Αποστολίδης. Κάτω από την λευκή μπλούζα. Εκδόσεις Τεχνόραμα, Αθήνα 2026.
4. Σταύρος Ζουμπουλάκης. Καλό και καλοσύνη. Άρθρο στη Καθημερινή, 2026.
5. Αλέξης. Στοίχοι Λ. Παπαδόπουλου, μουσική Β. Πιτσιλαδή. Πρώτη εκτέλεση: Πασχάλης και Olympians, 1968. .
6. Ανδρέας Ξανθός. Το κόκκινο νήμα. Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 2025.
7. Marilynn Larkin. Canadian Electronic Health Record interoperability. Weak ,Uneven, Harming patients.*
8. Sari Harrar : They say Compassion drains you. Science disagree.*
* Το 7 και τo 8 είναι σχόλια του Medscape σε ιατρικά άρθρα του 2026. Ένα προβληματικό ψηφιακό σύστημα τελικά, βλάπτει την υγεία και ο ευάλωτος συναισθηματικά θεράπων, εκτιμάται θετικά από τον ασθενή και ανεβάζει την σχέση.
9. Οδυσσέας Ελύτης. Η μαγεία του Παπαδιαμάντη. Εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα 1996. Οι λευκοφόροι είναι αναφορά του συγγραφέα, στον Ρωμανό τον Μελωδό.
