Ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί τη δεύτερη σε συχνότητα εμφάνισης κακοήθεια σε άνδρες και γυναίκες και την κυριότερη αιτία θανάτου από κακοήθεια. Το κάπνισμα εξακολουθεί να είναι ο κυριότερος τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου. Ακόμα, συναντώνται και άλλοι παράγοντες όπως το παθητικό κάπνισμα, επαγγελματικές ή περιβαλλοντικές εκθέσεις (π.χ. ραδόνιο, ατμοσφαιρική ρύπανση) που φαίνεται να συμβάλλουν στην εμφάνιση της νόσου. Υπάρχει αυξανόμενη ανησυχία για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και το άτμισμα, εξαιτίας της ευρείας δημοτικότητάς τους ιδίως στις νεότερες ηλικίες.
Η εφαρμογή προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) για τον καρκίνο του πνεύμονα είναι βασική. Ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και σταδιακά επεκτείνεται και στην Ευρώπη με την εφαρμογή low-dose CT θώρακα. Βέβαια, το μέτρο αυτό έχει ως στόχο την έγκαιρη διάγνωση, δηλαδή τη δευτερογενή πρόληψη. Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, είναι σημαντικό να υπάρξουν μέτρα πρωτογενούς πρόληψης.
Από τη στιγμή που το κάπνισμα αποτελεί τον κυριότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα, καθίσταται αναγκαίο να αναζητηθούν αποτελεσματικές πολιτικές υγείας για τον περιορισμό του. Το ζήτημα αυτό φαίνεται ότι απασχολεί όλο και περισσότερο τους επαγγελματίες υγείας και τους αρμόδιους φορείς. Οι επικρατέστερες πολιτικές υγείας που συζητούνται είναι η σταδιακή διακοπή της πώλησης προϊόντων καπνού, ο περιορισμός της περιεκτικότητας σε νικοτίνη των τσιγάρων για να μειωθεί ο εθισμός, και ο περιορισμός των πωλήσεων καπνού εφ’ όρου ζωής σε οποιονδήποτε είναι κάτω των 18 ετών (smoke-free generation).
Ένας πρωτότυπος νόμος, που είναι σε ισχύ από 1 Νοεμβρίου 2025, θεσπίστηκε στις Μαλδίβες: είναι η διαγενεακή απαγόρευση του καπνίσματος για όσα άτομα έχουν γεννηθεί από το 2007 και εξής. Δεν αφορά μόνο τους μόνιμους κατοίκους, αλλά και τους τουρίστες, με αυστηρές ποινές για τους παραβάτες. Σκοπεύει, σε βάθος χρόνου, να δημιουργηθούν κοινωνίες χωρίς καπνό. Αντίστοιχο μέτρο είχε πρωτοεφαρμοστεί στη Νέα Ζηλανδία, όμως η εφαρμογή του καταργήθηκε. Στην Αγγλία, επίσης, συζητείται, παρ’ όλο που δεν έχει ψηφιστεί ακόμη. Υπάρχουν προβληματισμοί για το αν θα πρέπει να θεωρηθεί περιορισμός της ελευθερίας του ατόμου μια τέτοια νομοθεσία και για το τι μέτρα θα πρέπει να ληφθούν για το ηλεκτρονικό τσιγάρο και το άτμισμα. Η συμμετοχή των ίδιων των νέων στη διαμόρφωση της επικοινωνίας και της υλοποίησης της πολιτικής κρίνεται σκόπιμη.
Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται και η καμπάνια κατά του καπνίσματος και του ατμίσματος στην Ελλάδα από το δίκτυο W4O Hellas. Στόχος της είναι η θωράκιση της νέας γενιάς, εμπνέοντάς την να αρνηθεί το κάπνισμα και το άτμισμα από προσωπική επιλογή. Η πρωτοβουλία επεκτείνεται και σε ανθρώπους κάθε ηλικίας, προτρέποντάς του να διακόψουν το κάπνισμα και το άτμισμα. Η συμμετοχή των Παγκόσμιων Πρωταθλητριών της Εθνικής Ομάδας Υδατοσφαίρισης σε ένα από τα βίντεο της εκστρατείας δείχνει ότι οι ίδιοι οι νέοι λαμβάνουν ενεργό ρόλο στην υλοποίηση της καμπάνιας αυτής.
Βιβλιογραφία
- Siegel RL, Kratzer TB, Giaquinto AN, Sung H, Jemal A. Cancer statistics, 2025. CA Cancer J Clin. 2025 Jan-Feb;75(1):10-45.
- Davies NP, Murray RL, Langley T, Morling JR, Bains M. Perceptions of Children and Young People in England on the Smokefree Generation Policy: A Focus Group Study. Nicotine Tob Res. 2025 May 22;27(6):1066-1072.
- Feliu A, Driezen P, Gravely S, Hyland A, East KA, Gartner CE, Vardavas CI, Cummings KM, Fong GT, Filippidis FT. Social determinants of support for tobacco control policies to end the use of commercial cigarettes: findings from the 2022 International Tobacco Control Four Country Smoking and Vaping Survey. Tob Control. 2025 Nov 4:tc-2025-059676.
- Maldives becomes the only country with generational smoking ban, The Guardian 2025, https://www.theguardian.com/world/2025/nov/01/maldives-becomes-the-only-country-with-generational-smoking-ban
- Πανελλαδική εκστρατεία ενημέρωσης και πρόληψης W4O Hellas για το κάπνισμα και το άτμισμα, https://w4ohellas.org/2025/08/20/panelladiki-ekstrateia-enimerosis-k/
- W4O Hellas: Μήνυμα ζωής απέναντι στο άτμισμα – «Η δύναμη είναι να λες όχι» https://www.ygeiamou.gr/idisis/522016/w4o-hellas-minima-zois-apenanti-sto-atmisma-i-dinami-ine-na-les-ochi/
