Η πρόοδος των Επιστημών και της Τεχνολογίας είναι από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εποχής που ζούμε. Οι συνεργασίες των Επιστημών έχουν συμβάλλει καθοριστικά στη βελτίωση των παραμέτρων ποιότητας ζωής. Μια από τις μεγάλες ανατροπές είναι η πρόοδος στο κεφάλαιο του Καρκίνου. Τα τελευταία χρόνια έγινε πλέον δυνατή η αποκάλυψη του μικρόκοσμου του καρκινικού κυττάρου. Οι νέες γνώσεις στις γονιδιακές ανωμαλίες, των παθογενετικών αιτίων, του ρόλου της ανοσίας, των περιβαλλοντικών επιδράσεων, του μικροβιώματος, της κληρονομικότητας, κά, άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο καρκίνος. Άνοιξαν νέοι δρόμοι στον σχεδιασμό νέων φαρμάκων που στοχεύουν ειδικές δυσλειτουργίες του καρκινικού κυττάρου και του ξενιστή. Έγινε κατανοητό το γεγονός ότι κάθε ασθενής φιλοξενεί τον δικό του καρκίνο. Αναπτύχθηκε η έννοια της εξατομικευμένης θεραπείας. Η βιο-τεχνολογία προχώρησε στην έρευνα, στις γονιδιακές αναλύσεις, σε προγνωστικούς και προβλεπτικούς (βιο)δείκτες, στη σημασία των κυκλοφορούντων καρκινικών κυττάρων, στην διερεύνηση του ανοσοποιητικού συστήματος, κά. Η Γενετική προωθήθηκε σε πρωτεύουσα θέση εξ αιτίας της ουσιαστικής προσφοράς της. Η ενημέρωση για την ανάγκη της πρόληψης κατέβηκε στον απλό πολίτη και ειδικά κρατικά προγράμματα πρωτογενούς και δευτερογενούς πρόληψης του καρκίνου νομοθετούνται ευρέως. Με την βοήθεια της συνεχώς αναπτυσσόμενης Πληροφορικής, έγιναν σημαντικές πρόοδοι στην Ακτινοθεραπευτική, στην Ογκολογική χειρουργική, στην υποστηρικτική αγωγή. Μέσα από λεπτομερείς, ευφυείς, ακριβείς κλινικές και εργαστηριακές ερευνητικές συνεργασίες δόθηκαν απαντήσεις σε συγκεκριμένα επιστημονικά ερωτήματα. Υψηλού επιπέδου διεθνή συνέδρια ανέπτυξαν την ώσμωση ανάμεσα σε ερευνητικά κέντρα, ειδικότητες, επιστήμες και τεχνολογίες. Με την συστηματοποίηση των γνώσεων και εμπειριών θεσμοθετήθηκαν κοινά αποδεκτοί αλγόριθμοι και κατευθυντήριες οδηγίες. Το διαδίκτυο διαδίδει την επιστημονική είδηση με αστραπιαίες ταχύτητες. Η τεχνητή νοημοσύνη διεισδύει σε όλες της πτυχές της έρευνας και των εφαρμογών παρέχοντας νέες, ανεξερεύνητες διαστάσεις στην αποτελεσματικότητα των μεθόδων έρευνας, πρόληψης, θεραπείας των νεοπλασιών.
Όλα αυτά και πολλά περισσότερα έφεραν την σημαντική είδηση: ξεπεράστηκε το κατώφλι του 70% της 5ετούς επιβίωσης όλων των καρκινοπαθών. Υλοποιείται σιγά-σιγά το μέγα όραμα της Επιστήμης μας να καταστεί ο καρκίνος χρονία νόσος. Δεν είναι λίγοι αυτοί που -με πολλή αισιοδοξία- θεωρούν πολύ πιθανή την προοπτική της ακόμα αποτελεσματικότερης θεραπείας του καρκίνου. Ήδη κάποια πρώτα μηνύματα έχουν έρθει για εξάλειψη σε λίγα χρόνια κάποιων ειδών νεοπλασιών με την χρήση εμβολίων. Η Αυστραλία π.χ. ανακοίνωσε ότι βρίσκεται σε πορεία να γίνει η πρώτη χώρα στον κόσμο που θα εξαλείψει ως δημόσιο πρόβλημα τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, με στόχο να το πετύχει ως το 2035, βασισμένη σε υψηλά ποσοστά εμβολιασμού HPV και προγράμματα screening.
Πέραν των επιστημονικών υπάρχουν βέβαια και πολλά κοινωνικής φύσεως αναδυόμενα προβλήματα σε αυτόν τον αγώνα: οικονομικό κόστος, προσέγγιση όλων των πολιτών σε καινοτόμους θεραπείες, ηθικά προβλήματα, η ειδωλοποίηση της τεχνολογίας, η ανάγκη να παραμείνει ζωντανή η σχέση ασθενούς και ιατρού και βασικά η ανάγκη να διατηρηθεί η ιερότητα του προσώπου του ασθενούς. Αλλά οι κοινωνίες μας έχουν μάθει να ξεπερνάμε δυσκολίες και κρίσεις, αρκεί να διατηρείται η αγαπητική προσέγγιση των ανθρώπων και η φλόγα του ευγενικού σκοπού.
Δρ. Χαράλαμπος Ανδρεάδης: Παθολόγος Ογκολόγος, Ιατρικό Διαβαλκανικό Κέντρο Θεσσαλονίκης
