Αναλυτικά, πλέον στο άρθρο 232 του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου (π.δ. 80/2022, Α’ 222) και στο κωδικοποιημένο άρθρο 40 του ν. 4808/2021 (Α’ 101), περί της άδειας προγεννητικών εξετάσεων, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) ο τίτλος τροποποιείται, ώστε να αναφέρεται και στον γυναικολογικό έλεγχο και β) προστίθεται παρ. 2.

Το άρθρο διαμορφώνεται ως εξής:

Άρθρο 232
Άδεια προγεννητικών εξετάσεων και γυναικολογικού ελέγχου
1. Οι έγκυοι εργαζόμενες απαλλάσσονται από την εργασία χωρίς περικοπή αποδοχών, κατόπιν προηγούμενης ενημέρωσης του εργοδότη, με κάθε πρόσφορο μέσο, προκειμένου να υποβάλλονται σε εξετάσεις προγεννητικού ελέγχου, εφόσον αυτές οι εξετάσεις πρέπει να γίνουν κατά τη διάρκεια του χρόνου εργασίας.
2. Στις εργαζόμενες χορηγείται μία (1) ημέρα τον χρόνο άδεια με αποδοχές για την πραγματοποίηση γυναικολογικού ελέγχου.

Σήμερα οι ρυθμοί της καθημερινότητας συχνά αποτελούν εμπόδιο για τον έγκαιρο προγραμματισμό των προληπτικών εξετάσεων. Επομένως, η μία ημέρα άδεια με αποδοχές είναι ένα σημαντικό όπλο για την πρόληψη των γυναικολογικών καρκίνων και προτρέπουμε όλες τις γυναίκες να κάνουν χρήση ενός ακόμα δικαιώματος που διασφαλίζει την υγεία τους.

Η ΕΟΠΕ συνεχίζει τις δράσεις που εξασφαλίζουν την ισότιμη πρόσβαση ασθενών και μη σε απαραίτητες εξετάσεις, και συνεργάζεται με όλους τους φορείς και την πολιτεία για τον σκοπό αυτό.

Είμαστε ιδιαίτερα ικανοποιημένοι για τη γόνιμη σύμπραξη με την πολιτεία και την αποδοχή του αιτήματος από τον Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, κ. Κωστή Χατζηδάκη που κατέληξε στην ψήφιση από τη Βουλή της τροπολογίας του νομοσχεδίου σχετικά με την παροχή αυτή.

Φέτος η ΕΛΛΟΚ την 1η Ιουνίου διοργάνωσε μια διαδικτυακή γιορτή με τίτλο “Τιμούμε, ενδυναμώνουμε, υποστηρίζουμε, γιορτάζουμε!”  στέλνοντας ένα ηχηρό μήνυμα από όλους τους συλλόγους , ότι οι ασθενείς, οι φροντιστές, οι κοινότητες ασθενών και οι σύλλογοί τους θα συνεχίσουν να αγωνίζονται καθημερινά για την ουσιαστική ψυχοκοινωνική υποστήριξη, φροντίδα και ενδυνάμωση των ασθενών και παράλληλα θα συνεχίσουν να διεκδικούν από την πολιτεία την υιοθέτηση πολιτικών και την άμεση εφαρμογή μέτρων για την κάλυψη των υφιστάμενων ανεπαρκειών και προβλημάτων στην ογκολογική περίθαλψη και φροντίδα. Επίσης, την Κυριακή 5 Ιουνίου 2022 ο Σύλλογος Κ.Ε.Φ.Ι. γιόρτασε την Παγκόσμια Ημέρα Επιζώντων του Καρκίνου διοργανώνοντας τον 2^ο Ποδηλατικό Γύρο. Με αφετηρία το Ζάππειο Μέγαρο εκατοντάδες ποδήλατα αλλά και δρομείς ξεχύθηκαν για μια ευχάριστη βόλτα στο κέντρο της Αθήνας, έχοντας σύνθημα «τρέχουμε πιο γρήγορα από τον καρκίνο»

Η 35η επέτειο του “National Cancer Survivors Day” μιάς Γιορτής για τη Ζωή,  εορτάστηκε παγκοσμίως και πάντοτε αποτελεί αφορμή να μιλήσουμε εκ νέου για τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης.

Ακολουθεί σύνδεσμος με τον Οδηγό Επιβίωσης Ασθενών με Καρκίνο που δημιουργήθηκε από την ESMO και το ECPC σε συνεργασία με την IPOS και είναι διαθέσιμος στα Ελληνικά .

Η συγγραφή του οδηγού έχει γίνει από τον Δρ. Νικόλαο Μητσιμπόνα και τον Δρ. Stefan Rauh που αντιπροσωπεύουν την ESMO (Ευρωπαϊκή Εταιρεία Παθολογικής Ογκολογίας), με τη συνεισφορά των αντιπροσώπων της ECPC (Ευρωπαϊκή Συμμαχία Ασθενών με Καρκίνο) Καθ. Francesco De Lorenzo και κας. Καίτης Αποστολίδου.

Επιτύχετε και διατηρήστε ένα υγιές βάρος καθ ‘όλη τη διάρκεια της ζωής σας.

 

Διατηρήστε το βάρος σας εντός του υγιούς εύρους και αποφύγετε την αύξηση βάρους στην ενήλικη ζωή.

 

Να είστε σωματικά δραστήριοι.

Ενήλικες: 150-300 λεπτά μέτριας έντασης ή 75-150 λεπτά έντονης δραστηριότητας κάθε εβδομάδα (ή συνδυασμό αυτών). Το να φτάσετε ή να ξεπεράσετε το ανώτατο όριο των 300 λεπτών είναι ιδανικό.

Παιδιά και έφηβοι: Τουλάχιστον 1 ώρα μέτριας ή έντονης δραστηριότητας έντασης κάθε μέρα.

 

Περιορίστε την καθιστική ζωή και τις μορφές ψυχαγωγίας που βασίζονται στην οθόνη (τηλεόραση, tablet, smartphones).

 

Ακολουθήστε μια υγιεινή διατροφή σε όλες τις ηλικίες. Μια υγιεινή διατροφή περιλαμβάνει:

Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά σε ποσότητες που σας βοηθούν να φτάσετε και να παραμείνετε σε ένα υγιές σωματικό βάρος.

Μια ποικιλία λαχανικών, όλων των χρωμάτων, σκούρο πράσινο, κόκκινο και πορτοκαλί, πλούσια σε φυτικές ίνες όσπρια (φασόλια και αρακά) και άλλα.

Φρούτα, ειδικά ολόκληρα φρούτα, σε ποικιλία χρωμάτων

Τρόφιμα ολικής αλέσεως

 

Μια υγιεινή διατροφή περιορίζει ή δεν περιλαμβάνει:

Κόκκινα και μεταποιημένα κρέατα

Ποτά/ αναψυκτικά/ ροφήματα/ γλυκά/ τρόφιμα με ζάχαρη.

Υψηλά επεξεργασμένα τρόφιμα και εκλεπτυσμένα προϊόντα σιτηρών.

 

Είναι καλύτερο να αποφεύγετε το αλκοόλ.Τα άτομα που επιλέγουν να πίνουν αλκοόλ δεν πρέπει να καταναλώνουν περισσότερο από 1 ποτό την ημέρα για τις γυναίκες ή 2 ποτά την ημέρα για τους άνδρες.

 

Αυξάνουν την πρόσβαση σε προσιτές, υγιεινές τροφές.

 

Παρέχουν ασφαλείς, ευχάριστες και προσιτές ευκαιρίες για σωματική δραστηριότητα.

 

Περιορίζουν την κατανάλωση αλκοόλ σε ατομικό επίπεδο.

https://www.cancer.org/healthy/eat-healthy-get-active/acs-guidelines-nutrition-physical-activity-cancer-prevention/guidelines.html?fbclid=IwAR3F0iVuMbcLQx6Fqe6pTP9Nk6sW1VMXZcliJwZlY5HZ-lJ9YeAykJaewZE

Με μια μεγάλη δράση αναδάσωσης που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 24 Νοεμβρίου στην Πεντέλη, ολοκληρώθηκε η επιτυχημένη αυτή εκστρατεία. Στο πλαίσιο της δράσης, σε συνεργασία με τον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΙ, φυτεύτηκαν 2.000 δέντρα, τόσα όσες και οι ευχές του κοινού που συμμετείχε στην εκστρατεία. Με το ηχηρό μήνυμα «Γεμίζουμε φύλλα ζωής… πολεμάμε τον καρκίνο του Πνεύμονα!», η εκστρατεία πέτυχε τον σκοπό της για την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού αναφορικά με τον καρκίνο του Πνεύμονα, τη φύση της νόσου και τις εξελίξεις στην αντιμετώπισή του.  

Με σύμβολο το «Δέντρο Ζωής», παραλληλίζοντας τον Πνεύμονα με τον «Πνεύμονα της πόλης», ένα ξύλινο ομοίωμα δέντρου με γυμνά κλαδιά, τοποθετήθηκε από τον Ιούλιο μέχρι σήμερα, σε κεντρικά σημεία σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Το κοινό συμμετείχε στη δράση και έδωσε ζωή στο δέντρο, γεμίζοντάς το με 2.000 ευχές αισιοδοξίας και εμψύχωσης στους ασθενείς και τους οικείους τους για την αντιμετώπιση του καρκίνου του Πνεύμονα.

«Η εκστρατεία ενημέρωσης «Γεμίζουμε φύλλα ζωής… πολεμάμε τον καρκίνο του Πνεύμονα!», πέτυχε τον στόχο της, ως προς την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του Πνεύμονα, που εξακολουθεί να είναι μία από τις πιο σοβαρές μορφές καρκίνου. Παράλληλα, ενημέρωσε το κοινό για την πρόοδο στην αντιμετώπισή του και τις ιατρικές εξελίξεις στις εξατομικευμένες θεραπείες. Στην AstraZeneca εδώ και 30 χρόνια, συμβάλλουμε ουσιαστικά στην Υγεία και βρισκόμαστε δίπλα στον Έλληνα ασθενή, προσφέροντας καινοτόμες θεραπείες που βελτιώνουν την ποιότητα ζωής χιλιάδων ανθρώπων. Προτεραιότητά μας, είναι η απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες. Ευχαριστούμε όλους όσοι «συνόδευσαν» το Δέντρο Ζωής στο ταξίδι του από τον Ιούλιο μέχρι και σήμερα και έστειλαν δυνατό μήνυμα αισιοδοξίας στους ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα» τόνισε ο Χρήστος Αντωνόπουλος MD, PhD, MBA, Διευθυντής του τμήματος Ογκολογίας της AstraZeneca Ελλάδος.

Αναφερόμενος στον καρκίνο του Πνεύμονα και τις νέες δυνατότητες αντιμετώπισής του, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (Ε.Ο.Π.Ε.), Ιωάννης Μπουκοβίνας, τόνισε «Ο παραλληλισμός του Δέντρου Ζωής με τον Πνεύμονα της Πόλης και κατ΄ επέκταση με την Υγεία είχε σαν στόχο αφενός να θυμίσει την καταστροφή που επιφέρουμε στις πόλεις μας με την απογύμνωσή τους από το πράσινο, αφετέρου την ανάγκη να συστρατευτούμε όλοι μας για την αντιμετώπιση των συνεπειών της. Η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι η ισχυρότερη περιβαλλοντική αιτία νόσησης και πρόωρων θανάτων παγκόσμια. Οι ασθένειες που προκαλούνται από την ατμοσφαιρική μόλυνση ήταν υπεύθυνες για 9.000.000 πρόωρους θανάτους το 2015, τρεις φορές περισσότερους από την άθροιση θανάτων από το AIDS, τη φυματίωση και την ελονοσία και 15 φορές περισσότερους από όλους τους πολέμους και άλλες μορφές βίας. Αν σε αυτήν, προσθέσεις και την επίδραση του καπνίσματος τότε η επιβάρυνση στην εμφάνιση καρκίνου του πνεύμονα πολλαπλασιάζεται. Ο σπόρος της δενδροφύτευσης μαζί με την ενεργοποίηση του αντικαπνιστικού νόμου αποτελούν συμβολικά και ουσιαστικά μηνύματα προς την κοινωνία για την προσωπική ευθύνη της ανάληψης της υγείας στα χέρια μας. Το μέλλον δεν προκαταλαμβάνεται αλλά φτιάχνεται!».

«Η ευαισθητοποίηση του κοινού για τον καρκίνο του πνεύμονα, τη συχνότερη μορφή καρκίνου στη χώρα μας αλλά και με την μεγαλύτερη θνησιμότητα, είναι εξαιρετικά σημαντική. Στην Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου πιστεύουμε ότι ο ενημερωμένος ασθενής είναι δυνατόν να έχει καλύτερα αποτελέσματα θεραπείας. Οι πολίτες οφείλουν να γνωρίζουν ότι για συμπτώματα που επιμένουν η ιατρική επίσκεψη είναι απαραίτητη. Οι γιατροί, ιδιαίτερα της πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας οφείλουν να παραπέμπουν το ταχύτερο, τους ασθενείς με επίμονα συμπτώματα που δεν υποχωρούν, σε εξειδικευμένο ιατρό στα ογκολογικά νοσοκομεία και κλινικές. Ο καρκίνος του πνεύμονα σήμερα μπορεί να αντιμετωπισθεί αν εντοπισθεί σε πρώιμο στάδιο». επισημαίνει η Καίτη Αποστολίδου, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛ.Ο.Κ.).

Τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, παρατηρείται μια μεγάλη αύξηση των κρουσμάτων καρκίνου του δέρματος, ιδιαίτερα σε χώρες με μεγάλη ηλιακή ακτινοβολία, όπως η Ελλάδα. Ο καρκίνος του δέρματος μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αλλά είναι πιο συχνός σε άτομα άνω των 50 ετών. Όμως, τα τελευταία 20 χρόνια, πέρα από την αύξηση των κρουσμάτων έχει παρατηρηθεί και μια ανησυχητική αύξηση της εμφάνισής του σε μικρότερες από το αναμενόμενο ηλικίες.

Πολύτιμος σύμμαχος στην πρόληψη και καλύτερη δυνατή αντιμετώπιση του καρκίνου στο δέρμα είναι, εκτός από την προστασία απέναντι στην υπερβολική έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία, ο Δερματολόγος, ο οποίος μπορεί είτε να συστήσει την προληπτική αφαίρεση σπίλων είτε να διαγνώσει εγκαίρως έναν καρκίνο του δέρματος.

Για αυτόν ακριβώς το λόγο, η Bristol-Myers Squibb Ελλάδος, μέσω της εκστρατείας «Το δέρμα δεν ξεχνά, Oύτε κι εγώ, Κλείνω τώρα ραντεβού για να εξεταστώ», στοχεύει στο να αλλάξει η νοοτροπία και η συμπεριφορά του κοινού σχετικά, τόσο με την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία και τις επιπτώσεις στο δέρμα. Όσο και με την αναγκαιότητα της τακτικής προληπτικής εξέτασης των σπίλων.

Όχημα ενημέρωσης

Η ιστοσελίδα www.todermadenxehna.gr, αποτελεί το βασικό όχημα ενημέρωσης και αφύπνισης του κοινού. Οι επισκέπτες της μπορούν να ενημερωθούν «γιατί το δέρμα δεν ξεχνά». Οι επιπτώσεις της έκθεσης στον ήλιο λειτουργούν αθροιστικά και κάθε χρόνος έκθεσης μέχρι τα 18 έτη, αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του δέρματος στο μέλλον.

Επίσης, καλούνται να επιλέξουν συμβολικά μια ημερομηνία μέσα από το ημερολόγιο της εκστρατείας, κάνοντας έτσι πράξη το μήνυμα «Κλείνω τώρα ραντεβού για να εξεταστώ». Παράλληλα έχουν την ευκαιρία να μοιραστούν τη δέσμευσή τους να κλείσουν ραντεβού με τους φίλους τους. Απλά, μέσω του λογαριασμού τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παροτρύνοντας έτσι και άλλους να δεσμευθούν για μια προληπτική εξέταση για στο δέρμα τους.

Αρωγοί & πρεσβευτές της τόσο σημαντικής αυτής εκστρατείας «Το δέρμα δεν ξεχνά, Oύτε κι εγώ, Κλείνω τώρα ραντεβού για να εξεταστώ» είναι ο παγκόσμιος πρωταθλητής, παραολυμπιονίκης στίβου και κάτοχος παγκοσμίου ρεκόρ, Μιχάλης Σεΐτης, η ηθοποιός, σκηνοθέτης και παρουσιάστρια Σμαράγδα Καρύδη και ο πρωταθλητής κολύμβησης και κάτοχος του ρεκόρ Ευρώπης, Γιάννης Δρυμωνάκος.

Σχετικά με την ΕΛΛ.Ο.Κ

Η Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛ.Ο.Κ) αποτελεί τη συνένωση δυνάμεων οργανώσεων ασθενών με καρκίνο. Εθελοντών και φίλων για την προάσπιση των ατομικών και συλλογικών δικαιωμάτων των ασθενών με καρκίνο. Των περιθαλπόντων και των μελών της οικογένειας τους. Για τη βελτίωση της ογκολογικής και υγειονομικής περίθαλψης των ασθενών. Σήμερα εκπροσωπεί ήδη 33 Συλλόγους Ασθενών με Καρκίνο σε όλη την Ελλάδα.

Σχετικά με την Ε.Ο.Π.Ε

Η Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας (Ε.Ο.Π.Ε) αποτελεί μη κερδοσκοπικό Επιστημονικό Σωματείο. Σκοπός της είναι η προώθηση του γνωστικού αντικειμένου της Κλινικής Ογκολογίας στην Ελλάδα και την ανταλλαγή πληροφοριών και ιδεών. Που αφορούν την κλινική έρευνα, την πρόληψη, τη διάγνωση και τη θεραπεία του καρκίνου. Η Ε.Ο.Π.Ε ιδρύθηκε το 1985 και αποτελείται από 360 μέλη. Επιστήμονες της Ελλάδας και του εξωτερικού που αντιπροσωπεύουν το ιατρικό δυναμικό της χώρας μας στην Παθολογική Ογκολογία.

Σχετικά με την Bristol-Myers Squibb

Η Bristol-Myers Squibb είναι μια παγκόσμια βιοφαρμακευτική εταιρεία. Αποστολή της είναι να ανακαλύπτει, να αναπτύσσει και να παρέχει καινοτόμα φάρμακα που βοηθούν τους ασθενείς να υπερνικήσουν σοβαρές νόσους. Μέσω της εκστρατείας «Το δέρμα δεν ξεχνά, Oύτε κι εγώ, Κλείνω τώρα ραντεβού για να εξεταστώ», στοχεύει στο να αλλάξει η νοοτροπία και η συμπεριφορά του κοινού.

Αθήνα, 11 Ιουνίου 2019: Θα περιμένατε ποτέ να δείτε ένα λεμόνι με… κόκκινο χρώμα; Ασφαλώς όχι. Μια τέτοια εικόνα θα σας προκαλούσε μεγάλη έκπληξη και προβληματισμό.

Θα είχατε όμως την ίδια αντίδραση εάν βλέπατε τα ούρα σας να αποκτούν κόκκινο χρώμα; Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι αγνοούν την πρώτη θέα αίματος στα ούρα τους (αιματουρία), μη γνωρίζοντας ότι αποτελεί το κύριο σύμπτωμα του καρκίνου της ουροδόχου κύστης. *

Αυτό το κενό ενημέρωσης επιδιώκει να καλύψει η Εκστρατεία Ενημέρωσης για τον Καρκίνο της Ουροδόχου Κύστης, που υλοποιεί η Roche Hellas υπό την αιγίδα της Εταιρείας Ογκολόγων – Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ), της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) και της Ελληνικής Ερευνητικής Ομάδας Ουρο-Γεννητικού Καρκίνου (ΕΕΟΟΓΕΚ).

Με κεντρικό εικαστικό ένα λεμόνι που σταδιακά από κίτρινο μετατρέπεται σε κόκκινο και με μήνυμα «Ορισμένα πράγματα δεν πρέπει να αλλάζουν χρώμα», η εκστρατεία έχει ως στόχο να ενημερώσει το κοινό για τη σημασία της αναγνώρισης των συμπτωμάτων και την αξία της έγκαιρης διάγνωσης.

Κύριο όχημα της εκστρατείας είναι η ιστοσελίδα www.bladdercancer.gr, στην οποία ο χρήστης μπορεί να ενημερωθεί για τα συμπτώματα του Καρκίνου της Ουροδόχου Κύστης καθώς και τους παράγοντες κινδύνου. Παράλληλα ειδικά διαμορφωμένα μέσα μαζικής μεταφοράς κυκλοφορούν στην Αθήνα προτρέποντας το κοινό να ενημερωθεί για τη νόσο.

Αναφερόμενη στη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, η Ξένια Καπόρη, Διευθύντρια Εξωτερικών Υποθέσεων της Roche Hellas, δήλωσε: «Με αίσθημα ευθύνης για μία ακόμη φορά η Roche Hellas τηρεί τη δέσμευσή της να ανιχνεύει και να απαντά στις ανάγκες των ασθενών και του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου. Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης εφόσον διαγνωστεί νωρίς, έχει εξαιρετικά υψηλό ποσοστό θεραπείας. Η αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων και η άμεση επίσκεψη στον ειδικό μπορούν πραγματικά να σώσουν ζωές».

Μάθετε περισσότερα στο www.bladdercancer.gr

*Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο που θα δει αίμα στα ούρα μπορεί να πάσχει από καρκίνο της ουροδόχου κύστης αλλά πρέπει να επισκεφθεί αμέσως το γιατρό του.

Καρκίνος της Ουροδόχου Κύστης

Ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης είναι ο 12^ος συχνότερος καρκίνος παγκοσμίως και ο 7^ος συχνότερος στους άνδρες.^{1, 2}Ο ουροθηλιακός καρκίνος αποτελεί το συχνότερο ιστολογικό υπότυπο του καρκίνου της ουροδόχου κύστης, καθώς αποτελεί περισσότερο από το 90% των διαγνωσθέντων περιστατικών στον ανεπτυγμένο κόσμο.^3,4

Μολονότι τα ακριβή αίτια της νόσου δεν είναι απόλυτα σαφή, έχουν αναγνωριστεί συγκεκριμένοι παράγοντες κινδύνου, όπως:

• Το κάπνισμα: αποτελεί τον κύριο παράγοντα κινδύνου ανάπτυξης, καθώς είναι 2,6 φορές υψηλότερος στους καπνιστές συγκριτικά με τα άτομα που δεν ήταν ποτέ καπνιστές^1,7.
• Το φύλο: οι άνδρες έχουν τρεις φορές μεγαλύτερο κίνδυνο ανάπτυξης της νόσου συγκριτικά με τις γυναίκες.
• Η επαγγελματική ιδιότητα: Η  μακροχρόνια έκθεση σε συγκεκριμένες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται σε βιομηχανίες επεξεργασίας δέρματος, ελαστικών, χρωστικών υλών, καπνού, καουτσούκ ή καυσίμων, έχει ενοχοποιηθεί για την ανάπτυξη καρκίνου της ουροδόχου κύστης⁸.
• Η ηλικία: Κατά κύριο λόγο η νόσος προσβάλλει άτομα προχωρημένης ηλικίας, με μέση ηλικία διάγνωσης τα 73 έτη³.

Αναγνωρίζοντας τα συμπτώματα

Το πιο συχνό – και ορισμένες φορές, το μοναδικό – σύμπτωμα του Καρκίνου της Ουροδόχου Κύστης είναι η αιματουρία^3,9,10, δηλαδή η παρουσία αίματος στα ούρα, το οποίο μπορεί να εμφανιστεί με κόκκινο ή καφέ χρώμα. Στην περίπτωση αυτή, το άτομο θα πρέπει να επισκεφθεί άμεσα έναν ιατρό. Παρόλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουνότι η παρουσία αίματος στα ούρα δε σημαίνει απαραίτητα ότι το άτομο μπορεί να πάσχει από καρκίνο της ουροδόχου κύστης.

Μεταξύ των συνηθέστερων συμπτωμάτων περιλαμβάνονται επίσης:

• πόνος κατά την ούρηση
• οποιαδήποτε αλλαγή στις «συνήθειες» της ουροδόχου κύστης (συχνουρία, νυκτουρία, επείγουσα τάση για ούρηση)
• πόνος στην κοιλιά ή χαμηλά στη ράχη

Επιπλέον συμπτώματα αποτελούν οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος που δεν υποχωρούν με τη χορήγηση αντιβίωσης, ή/ και η ανεξήγητη απώλεια βάρους.

Η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να σώσει τη ζωή του ασθενούς

Επειδή στα αρχικά στάδια της νόσου η αιματουρία μπορεί να εμφανιστεί ως μεμονωμένο συμβάν ή να μεσολαβήσουν αρκετοί μήνες ανάμεσα στα επεισόδια, πολλοί ασθενείς δεν ανησυχούν και δεν αναζητούν εγκαίρως ιατρική συμβουλή, με αποτέλεσμα η νόσος να εξελίσσεται. Εάν όμως ο καρκίνος της Ουροδόχου Κύστης διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης του ασθενούς αγγίζει το 96%⁶!

Την πρώτη φορά επομένως, που θα δείτε ακόμη και την ελάχιστη ποσότητα αίματος στα ούρα σας, μην καθυστερήσετε να επισκεφθείτε τον γιατρό σας. Μπορεί να σας ενημερώσει ότι δε συντρέχει λόγος ανησυχίας. Ή να σας ενημερώσει ότι πήρατε την απόφαση που θα σώσει τη ζωή σας!

Παραπομπές:

1. Bray F et al, CA Cancer J Clin 2018;68:394-424
2. World Cancer Research Fund. Bladder cancer statistics. Available at: https://www.wcrf.org/dietandcancer/cancer-trends/bladder-cancer-statistics Last accessed February 2019
3. American Cancer Society. Bladder cancer 2019. Available at: https://www.cancer.org/cancer/bladder-cancer.html. Last accessed March 2019
4. Leder RA, Dunnick NR. Transitional cell carcinoma of the pelvicalices and ureter. AJR Am J Roentgenol 1990;155(4):713-22.
5. Chalasani V et al, Can Urol Assoc J 2009;3 (6 Suppl 4):S193-S198
6. NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology Bladder Cancer version 1. 2019. Available at: https://www.nccn.org/professionals/physician_gls/pdf/bladder.pdf Accessed March 2019
7. Cumberbatch MG, Rota M, Catto JW, et al. The role of tobacco smoke in bladder and kidney carcinogenesis: a comparison of exposures and meta‑analysis of incidence and mortality risks. Eur Urol 2016;70(3):458-66.
8. EAU guidelines on muscle-invasive and metastatic bladder cancer. 2017 [cited 15 August 2017]. Available from: http://uroweb.org/guideline/bladder‑cancer‑muscle‑invasive‑and‑metastatic/.
9. National Cancer Institute. Bladder Cancer Treatment (PDQ®) – Patient Version. Available at: http://www.cancer.gov/types/bladder/patient/bladder-treatment-pdq. Last accessed March 2019
10. Patient. Bladder Cancer. Available at: http://patient.info/health/bladder-cancer-leaflet. Last accessed March 2019

Σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Υγείας, η τακτική σωματική άσκηση και η σωματική δραστηριότητα είναι αυτή που απομακρύνει περισσότερο τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων. Πιθανώς αυτό οφείλεται στο ότι η άσκηση καταστέλλει τη χρόνια εσωτερική φλεγμονή, η οποία μπορεί να επιφέρει βλάβες στα κύτταρα και να ευνοήσει την καρκινογένεση.

Συγκεκριμένα, οφείλουμε να ασκούμαστε με μέτριας έντασης αεροβική δραστηριότητα για τουλάχιστον 30 λεπτά πέντε ημέρες την εβδομάδα, περιλαμβάνοντας δραστηριότητες όπως είναι το βάδισμα, ο χορός, το ποδόσφαιρο, το βόλεϊ είτε οποιαδήποτε άλλη κινητική άσκηση. 

Εναλλακτικά, η άσκηση με έντονη αεροβική δραστηριότητα οφείλει να πραγματοποιείται για τουλάχιστον 20 λεπτά τρεις φορές την εβδομάδα και προκαλεί αύξηση των καρδιακών σφυγμών και των αναπνοών.

Παράλληλα όμως, μπορεί να γίνει και συνδυασμός μέτριας και έντονης δραστηριότητας καθότι οι ενήλικες ωφελούνται ακόμα περισσότερο εάν τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα προβαίνουν σε δραστηριότητες μυικής ενδυνάμωσης και αντοχής.

Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να περπατάει ζωηρά για 30 λεπτά δύο φορές την εβδομάδα και να κάνει jogging (ελαφρό τροχάδην) για 20 λεπτά άλλες δύο μέρες της εβδομάδας.

2. Τι είναι η σωματική δραστηριότητα και ποια τα οφέλη της για την υγεία;

Σωματική δραστηριότητα θεωρείται οποιαδήποτε κίνηση που παράγεται από τους σκελετικούς μύες και απαιτεί περισσότερη ενέργεια από ότι σε κατάσταση ηρεμίας, συνεπώς, περιλαμβάνει πολλές δραστηριότητες που συχνά δεν θεωρούνται άσκηση αλλά εκτελούνται καθημερινά όπως είναι οι οικιακές δραστηριότητες, οι μετακινήσεις αλλά και οι δραστηριότητες αναψυχής.

Στη σωματική δραστηριότητα συμπεριλαμβάνεται επίσης και η οργανωμένη άσκηση μέσω ειδικών προγραμμάτων και ειδικών ασκήσεων που έχουν στόχο τη βελτίωση των φυσικών ικανοτήτων όπως είναι η δύναμη, η αντοχή και η ευελιξία. Τα οφέλη της στην υγεία μας σχετίζονται με το ποσοτικό σύνολο της δραστηριότητας, δηλαδή με τη διάρκεια, τη συχνότητα αλλά και με την έντασή της. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να δί νουμε έμφαση στον συνολικο χρόνο που δαπανάται σε κάθε δραστηριότητα, καθώς πόσο συχνά γίνεται και πόσο έντονα.

Σαφώς και η σχέση μεταξύ της άσκησης και της φυσικής δραστηριότητας είναι δοσοεξαρτώμενη, οι άνθρωποι επιθυμούν μέσω αυτής να μειώσουν τους κινδύνους χρόνιων παθήσεων, να αποφύγουν την παχυσαρκία και να αποκτήσουν τη φόρμα τους, οπότε θα ωφεληθούν αυξάνοντας την απαιτούμενη σωματική δραστηριότητα και θα βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους.

3. Τι μπορώ να κάνω έαν έχω 8ωρη καθιστική εργασία;

Πολλοί από εμάς έχουν καθιστική ζωή, δηλαδή είμαστε αναγκασμένοι να καθόμαστε ή είμαστε ξαπλωμένοι για αρκετές ώρες την ημέρα, συνηθίζοντας έτσι σε μια πολύ χαμηλή κατανάλωση ενέργειας.

 Η πολύωρη παραμονή σε μία θέση και η λάθος στάση του σώματος κάνει τους μύες δύσκαμπτους και τις αρθρώσεις να «κολλάνε».  Αυτή η ακαμψία προκαλεί μεγάλες ζημιές στην υγεία του σωματός μας, στον αυχένα, στη μέση, στην πλάτη στους ώμους, στους μηρούς και στα ισχία.

Οι περισσότερες από τις προκαλούμενες βλάβες είναι αναστρέψιμες στην οξεία στους φάση, εφόσον βέβαια αντιληφθούμε από νωρίς τα πρώτα συμπτώματα και τα αντιμετωπίσουμε εγκαίρως.

Αντιθέτως, εάν τα αγνοήσουμε και το πρόβλημα γίνει χρόνιο τότε δημιουργούνται μόνιμες βλάβες στους ιστούς που δύσκολα θεραπεύονται ή τουλάχιστον απαιτούν μακροχρόνια αγωγή.

Γι’αυτό το λόγο οφείλουμε να βάλουμε μια ποικιλία στην εργασία μας αλλάζοντας τη ρουτίνα μας. 

Συγκεκριμένα, μπορούμε να καθιερώσουμε ανά δύο ώρες ένα μικρό διάλειμμα δηλαδή να σηκωνόμαστε από τη θέση μας και να περπατάμε ή να κάνουμε μικρές διατάσεις στα χέρια και στα πόδια μας έτσι ώστε να αιματώνονται και να οξυγονώνονται οι καταπονημένοι ιστοί, να ανακτούν την ελαστικότητά τους οι μύες και να ενυδατώνονται οι αρθρικοί χόνδροι.

Άλλη μία σημαντική αλλαγή είναι να χρησιμοποιούμε όσο το δυνατόν λιγότερο το αυτοκίνητο και καθόλου -εάν γίνεται- για τις κοντινές αποστάσεις, προτιμόντας σε πολλές περιπτώσεις τις μετακινήσεις με τα πόδια ή με το ποδήλατο.

Ακόμα και η παραμικρή αλλαγή στο καθημερινό μας πρόγραμμα όπως για παράδειγμα να χρησιμοποιούμε τις σκάλες αντί για το ασανσέρ, να πηγαίνουμε οι ίδιοι να το παραλαμβάνουμε το φαγητό ή τον καφέ μας αντί να παραγγείλουμε απ’έξω μπορούν να είναι σωτήριες.

4. Κατά τη διαρκεια των χημειοθεραπειών μπορεί ο ασθενής να ασκείται;

Η άσκηση δεν ωφελεί μόνο τους υγιείς ανθρώπους αλλά και τους ασθενείς με καρκίνο, γεγονός δυστυχώς που οι περισσότεροι αγνοούν, εκμηδενίζοντας τα οφέλη που μπορεί να έχει γι αυτούς η συχνή άσκηση και απέχουν από οποιαδήποτε φυσική δραστηριότητα επιδεινώνοντας ακόμα περισσότερο τη σωματική και ψυχολογική τους υγεία.

Αντιθέτως, όλες οι σύγχρονες μελέτες δείχνουν ότι ακόμα και η χαμηλής εντάσεως φυσική δραστηριότητα ασκεί θετική δράση έναντι των ανεπιθύμητων ενεργειών της χημειοθεραπείας.

Η συχνή άσκηση –τουλάχιστον 2 με 3 φορές την εβδομάδα- μπορεί να μειώσει την κόπωση που αισθάνονται οι ασθενείς και να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής τους καθώς επίσης βοηθάει στην αποβολη των τοξικών ουσιών της χημειοθεραπείας, ενώ και στους ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο παρατηρείται ότι τα συμπτώματα της νόσου περιορίζονται και ελέγχονται καλύτερα συγκριτικά με εκείνους που δεν ασκούνται καθόλου.

Για να είναι όμως αποτελεσματική η άσκηση θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις εκάστοτε ανάγκες των ασθενών, τα προγράμματα να είναι προσαρμοσμένα στο να τους ταιριάζουν απόλυτα, έτσι ώστε αυτοί να επωφελούνται όσο το δυνατόν περισσότερο.

 Η ήπια αεροβική άσκηση αλλά και οι ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης θα πρέπει να είναι μέρος της θεραπείας σε ασθενείς που βρίσκονται στα πρώτα στάδια της νόσου αφού έχει τα ευεργετικά αποτελέσματα.

Εξαίρεση στον κανόνα αποτελούν κάποιες μορφές καρκίνου όπως εκείνος του καρκίνου του πνεύμονα που λόγω της περιορισμένης οξυγόνωσης απαγορεύεται η άσκηση.

Σημαντικό είναι να καθορίσουμε ποια μορφή άσκησης είναι ιδανική για τον κάθε ασθενή και σε ποιό βαθμό ανάλογα με τα όρια και τις αντοχές του.

Από το Μιχάλη Μηνούδη, Ειδικό Ασκησιοθεραπείας

Τι είναι mindfulness

To mindfulness είναι μια πρακτική με επιστημονικά αποδεδειγμένα οφέλη σε σωματικό, ψυχολογικό και νοητικό επίπεδο που συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη της υγείας αλλά και την αντιμετώπιση πολλών ασθενειών. Ξεκίνησε να εφαρμόζεται στον τομέα της υγείας και της ψυχικής υγείας πριν από 40 χρόνια και πλέον υποστηρίζεται με περισσότερες από 4.500 δημοσιευμένες επιστημονικές έρευνες.

Mindfulness, σύμφωνα με τον Δρ. Jon Kabat-Zinn που δημιούργησε το πρόγραμμα MBSR πάνω στο οποίο βασίζεται η συντριπτική πλειοψηφία των μελετών σχετικά με την αποτελεσματικότητα της μεθόδου, είναι “η επίγνωση που προκύπτει όταν παρατηρούμε προσεκτικά αυτό που βιώνουμε κάθε στιγμή στο παρόν, με επιτρεπτική διάθεση, χωρίς κριτική.”[1] Αυτή η στάση μας επιτρέπει να βιώνουμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας με τέτοιο τρόπο ώστε να τονίζεται η υποκειμενικότητα και η παροδική φύση τους.[2]

Είναι μια προσέγγιση μέσα από την οποία μαθαίνουμε να αλλάζουμε τον τρόπο με τον οποίο σχετιζόμαστε με στρεσογόνες σκέψεις και γεγονότα στη ζωή μας, μειώνοντας την αντίδρασή μας σε καθημερινά συναισθήματα και βελτιώνοντας την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε με περισσότερη ωριμότητα και αποτελεσματικότητα[3].

Καλλιεργείται συστηματικά μέσα από την εξάσκηση σε διάφορες απλές τεχνικές εστίασης και επαναφοράς την προσοχής στις αισθήσεις του σώματος, τις σκέψεις, τα συναισθήματα ή το περιβάλλον, τη διαχείριση συναισθημάτων αλλά και τη συνειδητή καλλιέργεια θετικών αισθημάτων όπως καλοσύνη, συμπόνοια και ενσυναίσθηση.[4]

Ιστορία & εξέλιξη

To mindfulness ξεκίνησε να εφαρμόζεται 1979 ως κλινική παρέμβαση από τον Δρ. Jon Kabat Zinn στην Κλινική Χρόνιου Πόνου της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης με το πρόγραμμα Μείωσης Άγχους με βάση το Mindfulness (MBSR). Πλέον εφαρμόζεται σε εκατοντάδες νοσοκομειακά ιδρύματα ενώ είναι επίσημα αναγνωρισμένη θεραπεία από πολλά Εθνικά Συστήματα Υγείας παγκοσμίως (Αγγλία, ΗΠΑ, Καναδάς κ.ά.) και αναγνωρίζεται από τις περισσότερες ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρίες. Αυτό σημαίνει ότι ένας καρδιολόγος, ογκολόγος ή ψυχίατρος μπορεί να συνταγογραφήσει αυτό το πρόγραμμα και η κάλυψη των εξόδων να γίνει από το δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα ασφάλισης.

Προγράμματα mindfulness προσφέρονται από μεγάλες πολυεθνικές εταιρίες στους εργαζομένους τους (AstraZeneca, Google, Apple, Aetna, Goldman Sachs, HSBC, Barclays, General Mills, Intel, Nike, κ.ά.), καθώς και σε Πανεπιστήμια (Oxford, Harvard, Lancaster, San Diego κ.ά.) και σχολικά εκπαιδευτικά ιδρύματα σε όλο τον κόσμο.

Το πρόγραμμα MBSR χαίρει άκρας εκτίμησης στην παγκόσμια ιατρική κοινότητα και εφαρμόζεται ως συμπληρωματική προσέγγιση σε κλασικές ιατρικές και ψυχολογικές θεραπείες, ενώ η παρακολούθησή του συστήνεται συχνά από θεράποντες ιατρούς για πληθώρα περιπτώσεων, όπως:

• Ιατρικές παθήσεις: χρόνιες ασθένειες ή πόνος, υπέρταση, ινομυαλγία, κεφαλαλγίες, καρκίνος, καρδιακές παθήσεις, άσθμα, προβλήματα στο πεπτικό σύστημα, δερματικές παθήσεις, αυτοάνοσα και πολλές άλλες παθήσεις

• Ψυχολογικές διαταραχές: αγχώδης διαταραχή, κρίσεις πανικού, κατάθλιψη, χρόνια κόπωση, διαταραχές ύπνου, μετατραυματικό στρες, σύνδρομο burnout

• Πρόληψη υγείας, τόνωση ανοσοποιητικού και καλύτερη ποιότητα ζωής

Το πρόγραμμα MBSR

Το πρόγραμμα Μείωσης Άγχους με βάση το Mindfulness που διδάσκεται από πιστοποιημένους έμπειρους εκπαιδευτές με πολυετή προσωπική πρακτική εξάσκηση στο mindfulness, είναι ένα ομαδικό βιωματικό ψυχοεκπαιδευτικό πρόγραμμα που αποτελείται από 8 εβδομαδιαίες συναντήσεις διάρκειας 2.5 ωρών και μια ημέρα εντατικής πρακτικής διάρκειας 7 ωρών, ενώ για ασθενείς με καρκίνο μπορούν να εφαρμοστούν και πιο σύντομες εκδοχές του προγράμματος με τα ίδια αποτελέσματα, λαμβάνοντας υπόψιν πιθανές δυσκολίες που συνδέονται με τη συμπτωματολογία των ασθενών, όπως κόπωση, ναυτία ή σωματικός πόνος.[5]

Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες επιτυχίας του προγράμματος αποτελεί η καθημερινή εξάσκηση στο σπίτι μεταξύ των εβδομαδιαίων συναντήσεων, που γίνεται με βάση έντυπο και ακουστικό υποστηρικτικό υλικό που λαμβάνουν οι συμμετέχοντες στην αρχή του προγράμματος.

Οι βασικές ασκήσεις περιλαμβάνουν εστίαση στην αναπνοή, στις αισθήσεις του σώματος (body scan), ήπιες διατάσεις και διαλογισμό περπατήματος ενώ σταδιακά οι συμμετέχοντες εξασκούνται στο να βρίσκονται ολοένα και περισσότερο σε επαφή με το παρόν, ακόμη και σε απλές στιγμές της καθημερινής ζωής. Οι συναντήσεις περιλαμβάνουν επίσης σύντομες διδακτικές παρουσιάσεις εστιάζοντας κυρίως στους μηχανισμούς στρες και στην καλλιέργεια επίγνωσης σχετικά με τις αυτοματοποιημένους μηχανισμούς σκέψης και αντίδρασης σε δύσκολες καταστάσεις, ενώ σημαντικό κομμάτι του προγράμματος αποτελεί η ομαδική διεργασία και το υποστηρικτικό περιβάλλον εξερεύνησης.

Επιστημονικά τεκμηριωμένα οφέλη mindfulness

Η εξάσκηση στο mindfulness έχει αποδειχθεί ότι έχει θετικά αποτελέσματα σε ένα μεγάλο εύρος ψυχολογικών, σωματικών και άλλων συμπτωμάτων. Εκτενείς επιστημονικές έρευνες αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα εφαρμογών mindfulness στην αντιμετώπιση πολλών ψυχολογικών διαταραχών όπως για παράδειγμα άγχος [6], κατάθλιψη [7], κατάχρηση ουσιών [8], διατροφικές διαταραχές [9] και χρόνιος πόνος [10].

Επίσης έχει αποδειχθεί ότι επιδρά θετικά σε διάφορες διαστάσεις της σωματικής υγείας όπως βελτίωση της λειτουργίας του ανοσοποιητικού[11], μείωση της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων κορτιζόλης[12] [13], αύξηση δραστηριότητας της τελομεράσης [14], βελτίωση της νοητικής λειτουργίας[15] και της ψυχικής ευεξίας[16].

Εξάλλου, μελέτες που έγιναν με νευροαπεικονιστικές μεθόδους έδειξαν πως η πρακτική mindfulness επηρεάζει με τέτοιο τρόπο την εγκεφαλική δραστηριότητα ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα σε στρεσογόνες καταστάσεις. Για παράδειγμα, με την εξάσκηση σε τεχνικές mindfulness αυξάνεται η δραστηριότητα και η πυκνότητα της φαιάς ουσίας σε περιοχές που ευθύνονται για την εστίαση, τη μνήμη, τη μάθηση, τη διαχείριση συναισθημάτων και την ωριμότητα στη λήψη αποφάσεων και ελαττώνεται η δραστηριότητα σε περιοχές που ευθύνονται για το στρες, την ανησυχία και την κατάθλιψη – όπως η αμυγδαλή, ο ιππόκαμπος και ο προμετωπιαίος φλοιός.[17] [18]

Με το mindfulness αποκτούμε περισσότερη διαύγεια και επαφή με το παρόν, έχοντας καλύτερη επίγνωση των επιλογών που κάνουμε σε καθημερινή βάση ώστε να ζούμε συνειδητά αντί στον “αυτόματο πιλότο” και να μπορούμε να φροντίσουμε καταρχήν εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας, μένοντας στο επίκεντρο της υγείας μας[19]. Γνωρίζοντας ότι σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και το Αμερικανικό Κέντρο για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Ασθενειών το 40% με 80% των χρόνιων ασθενειών που ευθύνονται για το 70% των θανάτων συμπεριλαμβανομένου και του καρκίνου, συνδέεται με τον τρόπο ζωής (διατροφή, κάπνισμα, άσκηση, στρες) και άρα μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί, η καλλιέργεια επίγνωσης που επιτυγχάνεται μέσα από τις τεχνικές mindfulness, σχετικά με τις επιλογές που κάνουμε καθημερινά για τη σωματική και ψυχική υγεία μας, αποκτά ακόμη περισσότερη σημασία.

Mindfulness και καρκίνος – Οι έρευνες

Οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι παρεμβάσεις με βάση το mindfulness συμβάλουν στην αντιμετώπιση των ψυχολογικών συμπτωμάτων που συνδέονται με τον καρκίνο και τη συνολική βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Η πρώτη έρευνα που συνέδεσε συγκεκριμένα το mindfulness με τον καρκίνο έγινε το 2000 όπου παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων στρες, διαταραχής διάθεσης, άγχους, κατάθλιψης και θυμού σε ασθενείς διαγνωσμένους με καρκίνο σε διάφορα στάδια.[20] Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει τουλάχιστον άλλες 30 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες και πάνω από 100 έρευνες που χρησιμοποιούν άλλες ερευνητικές μεθόδους. 

Οι μεγαλύτερες έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι τώρα αφορούν κυρίως ασθενείς με καρκίνο του μαστού και συγκρίνουν τα αποτελέσματα ασθενών που συμμετείχαν σε πρόγραμμα mindfulness με εκείνα ασθενών που έλαβαν τη συνηθισμένη φροντίδα, επιβεβαιώνοντας ότι η εκπαίδευση mindfulness επιφέρει σημαντική βελτίωση στα σωματικά συμπτώματα και τη συνολική αίσθηση δυσχέρειας των ασθενών, στον ύπνο, το άγχος, την κατάθλιψη, το φόβο υποτροπής και την κόπωση ενώ σημειώθηκαν και βελτιώσεις όσον αφορά τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.[21] [22] [23] [24] [25] [26]

Συνοψίζοντας, ενδεικτικό ως προς την αποτελεσματικότητα του mindfulness στην αντιμετώπιση του καρκίνου, είναι το πόρισμα συστημικής ανασκόπησης που εκπονήθηκε το 2017 συμπεριλαμβάνοντας 13 έρευνες για διαγνώσεις καρκίνου όλων των τύπων καθώς και κλινικές μελέτες που δημοσιεύθηκαν μετά το 2009, η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το mindfulness επιφέρει θετικά οφέλη αναφορικά με το στρες, τις διαταραχές διάθεσης, το άγχος, την ποιότητα ζωής, τα επίπεδα κορτιζόλης και την αρτηριακή πίεση, προτρέποντας όλους τους επαγγελματίες που δουλεύουν με νέους ασθενείς, ασθενείς σε υποτροπή ή ασθενείς που έχουν ολοκληρώσει τη θεραπεία, να συστήνουν το πρόγραμμα MBSR για τη μείωση του στρες στον καρκίνο.[27] 

Ενδεικτικά αναφέρουμε, ότι προγράμματα mindfulness εφαρμόζονται ως υποστηρικτική πρακτική σε ασθενείς με καρκίνο στα μεγαλύτερα ογκολογικά νοσοκομεία:

• John Hopkins General Hospital
• Mayo Clinic
• Memorial Sloan Kettering Hospital
• Mass General Hospital 
• New York Presbyterian Hospital
• Cleveland Clinic

Στοιχεία Επικοινωνίας: Μυρτώ Λεγάκη – One Breath Mindfulness Center

• Website: www.onebreath.eu
• Email: info@onebreath.eu
• Facebook: One Breath Meditation
• Youtube:  One Breath Mindful Living Center
• LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/myrto-legaki/
• Newsletter:

[1] Kabat-Zinn J. Mindfulness-Based Interventions in Context: Past, Present, and Future. Clin Psychol Sci Prac. 2003;10(2):144-56.

[2] Bishop SR, Lau M, Shapiro S, et al. Mindfulness: a proposed operational definition. Clin Psychol. 2004;11:230–241.

[3] Teasdale JD, Segal ZV, Williams JM. How does cognitive therapy prevent depressive relapse and why should attentional control (mindfulness) training help? Behav Res Ther. 1995;33:25–39.

[4] Hölzel BK, Carmody J, Vangel M, Congleton C, Yerramsetti SM, Gard T, Lazar SW. Mindfulness practice leads to increases in regional brain gray matter density. Psychiatry Res. 2011 Jan 30;191(1):36-43.

[5] Carmody J, Baer RA. How long does a mindfulness-based stress reduction program need to be? A review of class contact hours and effect sizes for psychological distress. Journal of Clinical Psychology. 2009;65(6):627-38.

[6] Hofmann SG, Sawyer AT, Witt AA, Oh D. The effect of mindfulness-based therapy on anxiety and depression: A meta-analytic review. J Consult Clin Psychol. 2010 Apr; 78(2):169-83.

[7] Hofmann, S. G., Sawyer, A. T., Witt, A. A., & Oh, D. (2010). The effect of mindfulness-based therapy on anxiety and depression: A meta-analytic review. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 78(2), 169-183.

[8] Bowen S, Witkiewitz K, Dillworth TM, Chawla N, Simpson TL, Ostafin BD, Larimer ME, Blume AW, Parks GA, Marlatt GA. Mindfulness meditation and substance use in an incarcerated population. Psychol Addict Behav. 2006 Sep;20(3):343-7.

[9] Tapper K, Shaw C, Ilsley J, Hill AJ, Bond FW, Moore L. Exploratory randomised controlled trial of a mindfulness-based weight loss intervention for women. Appetite. 2009 Apr;52(2):396-404.

[10] Schmidt S, Grossman P, Schwarzer B, Jena S, Naumann J, Walach H. Treating fibromyalgia with mindfulness-based stress reduction: results from a 3-armed randomized controlled trial. Pain. 2011 Feb;152(2):361-9.

[11] Davidson RJ, Kabat-Zinn J, Schumacher J, Rosenkranz M, Muller D, Santorelli SF, Urbanowski F, Harrington A, Bonus K, Sheridan JF. Alterations in brain and immune function produced by mindfulness meditation. Psychosom Med. 2003

Jul-Aug;65(4):564-70.

[12] Carlson LE, Speca M, Faris P, Patel KD. One year pre-post intervention follow-up of psychological, immune, endocrine and blood pressure outcomes of mindfulness-based stress reduction (MBSR) in breast and prostate cancer outpatients. Brain Behav Immun. 2007 Nov;21(8):1038-49.

[13] Hughes JW, Fresco DM, Myerscough R, van Dulmen MH, Carlson LE, Josephson R. Randomized controlled trial of mindfulness-based stress reduction for prehypertension. Psychosom Med. 2013 Oct;75(8):721-8.

[14] Jacobs TL, Epel ES, Lin J, Blackburn EH, Wolkowitz OM, Bridwell DA, Zanesco AP, Aichele SR, Sahdra BK, MacLean KA, King BG, Shaver PR, Rosenberg EL, Ferrer E, Wallace BA, Saron CD. Intensive meditation training, immune cell telomerase activity, and psychological mediators. Psychoneuroendocrinology. 2011Jun;36(5):664-81.

[15] Slagter HA, Lutz A, Greischar LL, Francis AD, Nieuwenhuis S, Davis JM, Davidson RJ. Mental training affects distribution of limited brain resources. PLoS Biol. 2007 Jun;5(6):e138.

[16] Carmody J, Baer RA. Relationships between mindfulness practice and levels of mindfulness, medical and psychological symptoms and well-being in a mindfulness-based stress reduction program. J Behav Med. 2008 Feb;31(1):23-33.

[17] Lazar, S. W., Kerr, C. E., Wasserman, R. H., Gray, J. R., Greve, D. N., Treadway, M. T., McGarvey, M., Quinn, B. T., Dusek, J. A., Benson, H., Rauch, S. L., Moore, C. I., … Fischl, B. (2005). Meditation experience is associated with increased cortical thickness. Neuroreport, 16(17), 1893-7.

[18] Hölzel BK, Carmody J, Vangel M, Congleton C, Yerramsetti SM, Gard T, Lazar SW. Mindfulness practice leads to increases in regional brain gray matter density. Psychiatry Res. 2011 Jan 30;191(1):36-43.

[19] Santorelli SF. Heal Thy Self: Lessons on Mindfulness in Medicine. New York: Three Rivers Press; 2000.

[20] Speca M, Carlson LE, Goodey E, et al: A randomized, wait-list controlled clinical trial: The effect of a mindfulness meditation-based stress reduction program on mood and symptoms of stress in cancer outpatients. Psychosom Med 62:613-622, 2000.

[21] Wurtzen H, Dalton SO, Elsass P, et al: Mindfulness significantly reduces self-reported levels of anxiety and depression: Results of a randomised controlled trial among 336 Danish women treated for stage I-III breast cancer. Eur J Cancer 49:1365-1373, 2013.

[22] Andersen SR, Wurtzen H, Steding-Jessen M, et al: Effect of mindfulness-based stress reduction on sleep quality: Results of a randomized trial among Danish breast cancer patients. Acta Oncol 52:336-344, 2013.

[23] Lengacher CA, Reich RR, Paterson CL, Ramesar S, Park JY, Alinat C, et al. Examination of Broad Symptom Improvement Resulting From Mindfulness-Based Stress Reduction in Breast Cancer Survivors: A Randomized Controlled Trial. Journal of Clinical Oncology. 2016;34(24):2827-34. 

[24] Zhang J, Xu R, Wang B, Wang J. Effects of mindfulness-based therapy for patients with breast cancer: A systematic review and meta-analysis. Complementary therapies in medicine. 2016;26:1-10.

[25] Carlson LE, Speca M, Faris P, Patel KD. One year pre-post intervention follow-up of psychological, immune, endocrine and blood pressure outcomes of mindfulness-based stress reduction (MBSR) in breast and prostate cancer outpatients. Brain, behavior, and immunity. 2007;21(8):1038-49. 

[26] Haller H, Winkler MM, Klose P, et al: Mindfulness-based interventions for women with breast cancer: An updated systematic review and meta-analysis. Acta Oncol 56:1665-1676, 2017. 

[27] Rush SE, Sharma M: Mindfulness-based stress reduction as a stress management intervention for cancer care: A systematic review. J Evid Based Complementary Altern Med. August 3, 2016 (early release online).

Από τη Μυρτώ Λεγάκη, Πιστοποιημένη εκπαιδεύτρια Mindfulness & MBSR από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Μασαχουσέτης

Η θρόμβωση μπορεί να προληφθεί! Ρωτήστε τον γιατρό σας εάν είστε σε κίνδυνο και ζητήστε του να αξιολογήσει την πιθανότητα εμφάνισης θρόμβωσης. Όλοι έχουμε το δικαίωμα να γνωρίζουμε· μάθετε, πάρτε τον έλεγχο και προλάβετε τον κίνδυνο!

Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης

Η Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης (WTD) λαμβάνει χώρα κάθε χρόνο στις 13 Οκτωβρίου, στα γενέθλια του Rudolf Virchow, ο οποίος ήταν πρωτοπόρος στην παθοφυσιολογία της θρόμβωσης. Τώρα, στο πέμπτο έτος από την δημιουργία της, είναι πλέον μια ετήσια εκστρατεία που εστιάζει την προσοχή στην υποτιμημένη κατάσταση της θρόμβωσης Με χιλιάδες εκπαιδευτικές ενέργειες σε χώρες σε όλο τον κόσμο, η Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης και οι συνεργάτες της τοποθετούν τη θρόμβωση στο προσκήνιο ως ένα επείγον και αυξανόμενο πρόβλημα υγείας.

Προλαμβάνουμε τη δημιουργία θρόμβων αίματος – Ζούμε μία καλύτερη ζωή!

Η θρόμβωση είναι μία πολύ κοινή κατάσταση που περίπου οι μισοί από εμάς δεν γνωρίζουμε και συχνά παραβλέπουμε. Ένας στους τέσσερις ανθρώπους παγκοσμίως πεθαίνει από καταστάσεις που σχετίζονται με τη θρόμβωση. Η θρόμβωση, είναι η παθολογία πίσω από την καρδιακή προσβολή / έμφραγμα, το θρομβοεμβολικό εγκεφαλικό επεισόδιο και τη φλεβική θρομβοεμβολή (ΦΘΕ), των τριών πρώτων αιτιών θανάτου από το καρδιαγγειακό. Παρόλο που περίπου οι μισοί από εμάς δεν έχουμε ακούσει για φλεβική θρομβοεμβολή, είναι μια πολύ κοινή κατάσταση.

Η φλεβική θρομβοεμβολή είναι μια κατάσταση που περιλαμβάνει τόσο την εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (ΕΒΦΘ- σχηματισμός θρόμβου, δηλαδή πηγμένου αίματος, σε βαθιά κεντρική φλέβα, συνήθως του ποδιού) όσο και την πνευμονική εμβολή (ΠΕ-απόσπαση κομματιού του θρόμβου, ταξίδι με την κυκλοφορία του αίματος και εγκατάσταση του κομματιού θρόμβου στους πνεύμονες). Μαζί, η ΕΒΦΘ και η ΠΕ είναι γνωστές ως ΦΘΕ – μια επικίνδυνη και δυνητικά θανατηφόρα ιατρική κατάσταση.

Η φλεβική θρομβοεμβολή μπορεί να είναι επικίνδυνη ή/και θανατηφόρος, αλλά τα καλά νέα είναι ότι στις περισσότερες, αν όχι σε όλες τις περιπτώσεις, μπορεί να προληφθεί.

Παράγοντες κινδύνου για θρόμβωση περιλαμβάνουν:

• νοσηλεία,
• χειρουργική επέμβαση,
• καρκίνος,
• παρατεταμένη ακινησία,
• οικογενειακό ιστορικό,
• φάρμακα που περιέχουν οιστρογόνα (αντισυλληπτικά χάπια ή θεραπεία υποκατάστασης ορμονών),
• εγκυμοσύνη ή/και πρόσφατος τοκετός.

Νοσηλεία στο νοσοκομείο

Είναι ένας από τους κύριους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη θρόμβου αίματος- στην πραγματικότητα, έως και το 60% όλων των κρουσμάτων φλεβικής θρομβοεμβολής συνδέονται με νοσηλεία σε νοσοκομείο. Ασθενείς με μειωμένη κινητικότητα – που οφείλεται σε παρατεταμένη παραμονή στο κρεβάτι ή κατά την ανάρρωση από κάποια νόσο – ή ασθενείς που παρουσιάζουν τραύμα αιμοφόρων αγγείων – λόγω χειρουργικής επέμβασης ή άλλου σοβαρού τραυματισμού – είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν θρόμβους αίματος.

Χειρουργική επέμβαση

Είναι ένας από τους κύριους παράγοντες κινδύνου για φλεβική θρομβοεμβολή. Ενώ ένας θρόμβος μπορεί να σχηματιστεί μετά από οποιοδήποτε είδος χειρουργικής επέμβασης, είναι πιθανότερο να συμβεί εάν προηγηθεί πιο σοβαρή ή μεγαλύτερης διάρκειας χειρουργική επέμβαση π.χ. ορθοπεδικό ή ογκολογικό χειρουργείο.

Καρκίνος

Οι ασθενείς με καρκίνο διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τον γενικό πληθυσμό να αναπτύξουν σοβαρούς θρόμβους αίματος. Στους ασθενείς με καρκίνο πολλές φορές υπάρχει μια υπερπηκτικότητα του αίματος (αυξημένη τάση του αίματος να πήζει και να δημιουργεί θρόμβους), που σε συνδυασμό με τη χημειοθεραπεία ή κάποια χειρουργική επέμβαση, που προκαλεί βλάβη στο τοίχωμα των φλεβών μπορεί να προκαλέσουν θρόμβωση. Αν συνυπολογίσει κανείς και το γεγονός, ότι πολλοί ασθενείς λόγω της νόσου τους παραμένουν κλινήρεις για μεγάλα χρονικά διαστήματα, τότε η συσσώρευση του αίματος στις φλέβες των κάτω άκρων μπορεί να είναι ένας επιπρόσθετος παράγοντας. Από μελέτες προκύπτει, ότι ο κίνδυνος φλεβικής θρόμβωσης σε πάσχοντες από καρκίνο είναι 4 με 6,5 φορές υψηλότερος σε σχέση με τους μη πάσχοντες. Επιπλέον, η φλεβική θρόμβωση και η πνευμονική εμβολή αποτελούν μια συχνή αιτία θανάτου των ασθενών με καρκίνο.

Οικογενειακό ιστορικό

Το οικογενειακό ιστορικό θρόμβωσης μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο της φλεβικής θρομβοεμβολής όπως επίσης και οι γενετικοί παράγοντες (θρομβοφιλία) μπορούν να συμβάλλουν στον κίνδυνο φλεβικής θρομβοεμβολής.

Εγκυμοσύνη

Στη διάρκεια της εγκυμοσύνης συμβαίνουν αλλαγές στον οργανισμό που προδιαθέτουν για θρόμβωση. Στην έγκυο, οι μηχανισμοί της πήξης του αίματος ενεργοποιούνται με τέτοιο τρόπο, ώστε το αίμα να πήζει ευκολότερα. Αυτό γίνεται για να μην κινδυνεύει η μητέρα και το έμβρυο από αιμορραγίες που συμβαίνουν κυρίως στον πλακούντα ή κατά τον τοκετό. Οι πιθανότητες θρόμβωσης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι 6 με 10 φορές περισσότερες από ότι στην μη έγκυο γυναίκα και είναι περίπου ίδιες σε όλα τα τρίμηνα, αλλά αυξημένες (τριπλάσιες) στην περίοδο της λοχείας.

Συμπτώματα και σημεία της φλεβικής θρομβοεμβολής:

• Πόνο ή/και ευαισθησία στην γάμπα ή στο μηρό
• Πρήξιμο όλου του ποδιού, του πέλματος ή/και του αστραγάλου
• Ερυθρότητα ή/και αξιοσημείωτο αποχρωματισμό
• Αίσθημα ζεστασιάς/κάψιμο

Συμπτώματα και σημεία της πνευμονικής εμβολής:

• Δύσπνοια
• Γρήγορη αναπνοή
• Πόνο στο στήθος (μπορεί να είναι χειρότερος μετά από βαθιά αναπνοή)
• Γρήγορο καρδιακό παλμό
• Ελαφρύ πονοκέφαλο ή/και
• Λιποθυμία/απώλεια των αισθήσεων

Η θρόμβωση μπορεί να προληφθεί! Εξασκήστε το δικαίωμά σας ως ασθενής και επιμείνετε σε μια αξιολόγηση κινδύνου θρόμβωσης. Για να μειώσετε τον κίνδυνο εμφάνισής της, ρωτήστε τον γιατρό σας εάν είστε σε κίνδυνο και ζητήστε του να αξιολογήσει την πιθανότητα εμφάνισης θρόμβωσης.

Ενημερωθείτε σήμερα:

• Ινστιτούτο Μελέτης και Εκπαίδευσης στη Θρόμβωση και την Αντιθρομβωτική Αγωγή, www.imetha.gr
• Ελληνική Εταιρεία Αγγειακής & Ενδαγγειακής Χειρουργικής, www.vascularsociety.gr
• Ελληνική Αγγειολογική Εταιρεία, www.angiology.gr
• Παγκόσμια Ημέρα Θρόμβωσης www.worldthrombosisday.org

Πηγή: https://gateofthrombs.gr/geniki-thromvosi/pagkosmia-imera-thromvosis-wtd/

Παράγοντες, όπως τα διφωσφονικά και η δενοσουμάμπη, που μειώνουν την οστική απορρόφηση, μπορούν να μειώσουν και τον κίνδυνο των οστικών συμβαμάτων και χορηγούνται ευρέως σε ασθενείς με οστεοπόρωση και σε ασθενείς με καρκίνο και οστική νόσο. Υψηλές, αθροιστικές δόσεις διφωσφονικών η δενοσουμάμπης, για μεγάλα χρονικά διαστήματα, έχουν συνδεθεί με την ανάπτυξη οστεονέκρωσης των γνάθων (ΟΝΓ) η οποία αποτελεί δυνητικά σοβαρή επιπλοκή. Η οστεονέκρωση των γνάθων, αν δεν αντιμετωπιστεί, μειώνει την ποιότητα ζωής των ασθενών, ενώ μπορεί να έχει αρνητική επίπτωση στην χορήγηση της ογκολογική θεραπείας.

Κατάλληλη οδοντιατρική φροντίδα και η τήρηση καλής στοματικής υγιεινής μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης της ΟΝΓ, ενώ διάγνωση της ΟΝΓ, σε πρώιμα στάδια συμβάλλει στην επιτυχή θεραπευτική αντιμετώπιση. Η ενημέρωση και εκπαίδευση των ασθενών σχετικά με την επιπλοκή της ΟΝΓ και την τήρηση των πρωτοκόλλων  στοματικής υγιεινής είναι χρήσιμη και έχει δειχθεί, σε μελέτες, ότι μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο της ΟΝΓ.

Η ενημέρωση, επίσης, των Ιατρών Ογκολόγων και των λοιπών επαγγελματιών υγείας, που αντιμετωπίζουν ασθενείς με καρκίνο θα συμβάλλει στην

Τα τελευταία χρόνια έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος στις γνώσεις μας που αφορούν στην κλινική εικόνα και τους τύπους της ΟΝΓ, όπως: (1) οστεονέκρωση με εκτεθειμένο στη στοματική κοιλότητα νεκρό οστούν (exposed bone) και (2) οστεονέκρωση χωρίς αποκαλυμμένο νεκρό οστούν (nonexposed bone). Σχετικά με τη σταδιοποίηση, κυρίως για τον μη ειδικό ορισμό του σταδίου 0 υπάρχουν διαφωνίες, ενώ ειδικά απεικονιστικά ευρήματα δεν περιλαμβάνονται ακόμη στον ορισμό της ΟΝΓ, λόγω με επαρκούς περιγραφής τους. Τα απεικονιστικά ευρήματα χρησιμοποιούνται ως βοηθητικά διαγνωστικά εργαλεία στην διάγνωση αλλά και την πορεία της ΟΝΓ.  Η σταδιοποίηση, η οποία συνήθως καθορίζει και την θεραπευτική πρόταση για την αντιμετώπιση της ΟΝΓ, καλό είναι να γίνεται από κατάλληλα  εκπαιδευμένο κλινικό με εμπειρία στην αντιμετώπιση ογκολογικών ασθενών.

Νέα φάρμακα, χωρίς γνωστή δράση στην οστική απορρόφηση, όπως αναστολείς αγγειογένεσης, αναστολείς άλλων στόχων αλλά και παράγοντες ανοσοθεραπείας έχουν επίσης συνδεθεί με την ανάπτυξη της ΟΝΓ στην Ογκολογία. Τα κλινικά χαρακτηριστικά και η πρόγνωση της ΟΝΓ που σχετίζεται με τα φάρμακα στόχευσης των οστών σε σχέση με τους νέους παράγοντες, χωρίς γνωστή αντιαπορροφητική δράση, έχουν ομοιότητες αλλά και σημαντικές διαφορές.

Η σύγχρονη χορήγηση φαρμάκων στόχευσης των οστών με τους νέους παράγοντες απαιτεί ιδιαίτερη εγρήγορση, εφόσον ο κίνδυνος ΟΝΓ σε αυτές τις περιπτώσεις φαίνεται να αυξάνεται.

Σύμφωνα με εργαστηριακές μελέτες, μελέτες σε πειραματόζωα και μελέτες σε ασθενείς, η οδοντική και περιοδοντική λοίμωξη, πόνος, οίδημα, πυόρροια, πιθανόν να αποτελούν πρώϊμο στάδιο οστεονέκρωσης. Βιοψίες του φατνιακού οστού, κατά τη διάρκεια της οδοντικής εξαγωγής, έδειξαν, σε ποσοστό έως και 70%, νεκρές, κενές οστικές κοιλότητες, χωρίς οστεοκύτταρα, σε ασθενείς που ελάμβαναν σχετικά φάρμακα, εφόσον η εξαγωγή είχε πραγματοποιηθεί για την αντιμετώπιση οδοντικής/περιοδοντικής λοίμωξης. Εάν η λοίμωξη δεν ανταποκριθεί άμεσα, σε διάστημα μίας εβδομάδας, στη συντηρητική οδοντιατρική θεραπεία συστήνεται η εξαγωγή του δοντιού από οδοντίατρο η γναθοχειρουργό «με εμπειρία στην αντιμετώπιση ογκολογικών ασθενών» και σε συνεννόηση με τον ιατρό Ογκολόγο.

Η ενημέρωση των ασθενών, επομένως, και των ιατρών Ογκολόγων είναι σημαντική, ώστε να αναφέρουν χωρίς καθυστέρηση τυχόν οδοντιατρικό πρόβλημα, που μπορεί να συνδέεται  με ανάπτυξη ΟΝΓ.

Η ΕΟΠΕ, με την υποστήριξη της AMGEN, δημιούργησε τα Φυλλάδια ενημέρωσης, με στόχο την πληροφόρηση των ιατρών και των ασθενών σχετικά με την οστεονέκρωση των γνάθων, την μείωση της επίπτωσης της επιπλοκής, την έγκαιρη αναγνώρισή της και την προστασία των ασθενών.

Σοφία Αγγελάκη, Ουρανία Νικολάτου

Βιβλιογραφία

1. Schiodt M, Reibel J, Oturai P, Kofod T. Comparison of nonexposed and exposed bisphosphonate-induced osteonecrosis of the jaws: a retrospective analysis from the Copenhagen cohort and a proposal for an updated classification system. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol. 2014;117:204–213.
2. Taguchi A, Shiraki M, Sugimoto T, Ohta H, Soen S, Japan Osteoporosis Society. Lack of cooperation between physicians and dentists during osteoporosis treatment may increase fractures and osteonecrosis of the jaw. Curr Med Res Opin. 2016;32:1261–1268.
3. Nicolatou-Galitis O, Migliorati C. Osteonecrosis of the jaw (ONJ) in patients who receive Bone Targeting Agents (BTAs): the power of e-learning. ecancermedicalscience. 2018; 12.
4. Schiodt M, Vadhan-Raj S, Chambers MS, Nicolatou-Galitis O, Politis C, Coropciuc R, Fedele S, et al. A multicenter case registry study on medication-related osteonecrosis of the jaw in patients with advanced cancer. Support Care Cancer 2018;26:1905-1915.
5. Nicolatou-Galitis O, Kouri, M, Papadopoulou E, Vardas E, Galiti D, Epstein J, Elad S, et al. Osteonecrosis of the jaw related to non-antiresorptive medications: A systematic review. Support Care Cancer. 2018; under minor revision.
6. Van Cann T, Loyson T, Verbiest A, Clement PM, Bechter O, Willems L, et al. Incidence of medication-related osteonecrosis of the jaw in patients treated with both bone resorption inhibitors and vascular endothelial growth factor receptor tyrosine kinase inhibitors. Support Care Cancer 2018;26:869-878.
7. Nicolatou-Galitis O, Razis E, Galiti D, Galitis E, Labropoulos S, Tsimpidakis A, Sgouros J, Karampeazis A, Migliorati C (2015). Periodontal disease preceding osteonecrosis of the jaw (ONJ) in cancer patients receiving antiresorptives alone or combined with targeted therapies: report of 5 cases and literature review. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol 120:699-706.
8. Nicolatou-Galitis O, Papadopoulou E, Vardas E, Kouri M, Galiti D, Galitis E, et al. Dental/periodontal infection in cancer patients, who receive bone targeting agents: an early stage of osteonecrosis of the jaw (ONJ)? Support Care Cancer. 2017;25:S21–S266, PS002, article for submission.
9. Schiodt M, Ottesen C, Madsen S, Nielsen E, Sand L, Gjoedesen C. Risk of osteonecrosis of the jaws after tooth extraction of 270 teeth with alveolectomy and primary surgical closure in 111 patients on antiresorptive treatment. Int J Oral Maxillofac Surg. 2017;46 Suppl 1:113.
10. Nicolatou-Galitis O, Schiodt M, Amaral-Mendes R, Ripamonti C, Hope S, Drudge-Coates L, et al (2018). Medication-related osteonecrosis of the jaw: definition and best practice for prevention, diagnosis, and treatment. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol, in print.
11. Mergoni G, Vescovi P, Sala SR, et al. The effect of laser therapy on the expression of osteocalcin

and osteopontin after tooth extraction in rats treated with zoledronate and dexamethasone. Support Care Cancer 2016; 24: 807–813.

12. Ripamonti CI, Cislaghi E, Mariani L, Maniezzo M. Efficacy and safety of medical ozone (O(3) delivered in oil suspension applications for the treatment of osteonecrosis of the jaw in patients with bone metastases treated with bisphosphonates: Preliminary results of a phase I-II study. Oral Oncol 2011; 47: 185–190.
13. Ramaglia L, Guida A, Iorio-Siciliano V, Cuozzo A, Blasi A, Sculean A. Stage-specific therapeutic strategies of medication-related osteonecrosis of the jaws: a systematic review and meta-analysis of the drug suspension Clin Oral Invest 2018;https://doi.org/10.1007/s00784-017-2325-6.