Η ταξινόμηση κατά το μοντέλο του Bokhman χωρίζει τα καρκινώματα του ενδομητρίου σε 2 τύπους βάσει των κλινικών, μεταβολικών και ενδοκρινικών χαρακτηριστικών τους. Ο τύπος Ι περιλαμβάνει τα χαμηλού grade ενδομητριοειδή ενώ ο τύπος ΙΙ τα grade 3 ενδομητριοειδή και τα μη ενδομητριοειδή νεοπλάσματα [2]. Πλέον, η νέα μοριακή ταξινόμηση κατά FIGO κατανέμει τα καρκινώματα του ενδομητρίου σε 4 προγνωστικές κατηγορίες: 1. Ultramutated (POLEmut), 2. Hypermutated/mismatch repair deficient (MMRd), 3. copy-number high με μεταλλάξεις του TP53 (p53abn) και 4. copy-number low χωρίς κάποια συγκεκριμένη μετάλλαξη (NSMP) [3,4]. Τα POLEmut νεοπλάσματα έχουν την καλύτερη πρόγνωση με 98% πιθανότητα να μην υποτροπιάσουν εντός 5-ετίας. Τα NSMP και MMRd καρκινώματα του ενδομητρίου έχουν κατά 74% και 72% πιθανότητες 5 έτη ελεύθερα υποτροπής αντίστοιχα, ενώ το ανάλογο ποσοστό στα p53abn βρίσκεται στο 48% [5].

Οι κατευθυντήριες οδηγίες ESGO/ESTRO/ESP (2020) συμπεριλαμβάνουν πλέον κατά την κατηγοριοποίησή τη νέα μοριακή ταξινόμηση, εφόσον αυτή είναι διαθέσιμη (Πίνακας 1) [6]. Σύμφωνα με αυτές, τα POLEmut νεοπλάσματα σταδίου Ι-ΙΙ χωρίς υπολειμματική νόσο, ενδομητριοειδή και μη, θεωρούνται πλέον χαμηλού κινδύνου αποκλιμακώνοντας τους θεραπευτικούς χειρισμούς σε γυναίκες που ως τώρα θεωρούνταν μετρίου-υψηλού (στάδιο ΙΙ) ή και υψηλού κινδύνου (μη ενδομητριοειδή νεοπλάσματα).

Ο μοριακός έλεγχος συνιστάται πλέον σε όλα τα νεοδιαγνωσθέντα  καρκινώματα του ενδομητρίου καθώς δύναται να αλλάξει την ταξινόμησή τους και καθοδηγεί τους θεραπευτικούς χειρισμούς. Η anti-PD1 ανοσοθεραπεία με pembrolizumab ή dorstalimab [7] μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε MSI/MMRd καρκινώματα ως δεύτερη γραμμή θεραπείας ενώ ο συνδυασμός του pembrolizumab με τον αναστολέα τυροσινικής κινάσης lenvatinib μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν δεύτερη γραμμή θεραπείας σε καρκινώματα χωρίς μικροδορυφορική αστάθεια [6]. Επιπροσθέτως, νέες μελέτες ελέγχουν τη χρήση του pembrolizumab σαν επικουρική ή πρώτης γραμμής θεραπεία [8]. Τέλος στα  HER2 θετικά νεοπλάσματα η χρήση του trastuzumab σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία (paclitaxel and carboplatin) έχει δείξει βελτίωση του διάμεσου χρόνου χωρίς πρόοδο νόσου [9].

Πρόσφατες μελέτες οι οποίες στηρίζονται στον μοριακό έλεγχο διερευνούν την επίδραση πληθώρας φαρμάκων στην βελτίωση της επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο ενδομητρίου. Η στόχευση του μονοπατιού P13K/PTEN/AKT/mTOR φαίνεται να παράγει ενδιαφέροντα αποτελέσματα. Ο συνδυασμός του αναστολέα mTOR everolimus με αναστολείς αρωματάσης όπως η λετροζόλη και η αναστροζόλη έχει δείξει ενθαρρυντικά αποτελέσματα στον μεταστατικό, προθεραπευμένο καρκίνο του ενδομητρίου [10]. Επιπλέον, η μονοθεραπεία με temsirolimus σε μεταστατικούς ασθενείς έχει δείξει βελτιωμένα αποτελέσματα κυρίως σε μη χημειοθεραπευμένους ασθενέις [11] ενώ ο συνδυασμός temsirolimus και bevasizumab βρίσκεται υπό διερεύνηση [12].

Ενδεικτικές εν εξελίξει μελέτες για τον καρκίνο του ενδομητρίου περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων: 1. χρήση του PARP αναστολέα Olaparib και/ή του αγγειογενετικου αναστολέα cediranib σε συνδυασμό με durvalumab [13], 2. μετφορμίνη σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία [14], 3. Ο αναστολέας τυροσινικής κινάσης Cabozantinib και η anti-PD1 ανοσοθεραπεία με nivolumab [15], 4. O EZH2 αναστολέας Tazemostat [16], 5. Ο συνδυασμός λετροζόλης με τον CDK4/6 αναστολέα ribociclib [17]. Ένα ακόμη πεδίο έρευνας στα ορώδη καρκινώματα του ενδομητρίου είναι η χρήση του Selinexor (Selective inhibitor of Nuclear Export) [18].

Εν κατακλείδι, με τη νέα μοριακή ταξινόμηση των καρκινωμάτων του ενδομητρίου η αντιμετώπιση των ασθενών εξατομικεύεται τόσο σε επίπεδο διαστρωμάτωσης του κινδύνου όσο και στις θεραπευτικές επιλογές και ανοίγει νέα πεδία μελέτης με στόχο τη βελτίωση της επιβίωσης των ασθενών αυτών.

Εικόνα 1 Τροποιημένος πίνακας από “ESGO/ESTRO/ESP guidelines for the management of patients with endometrial carcinoma”

Βιβλιογραφία:

1. Epidemiology of Endometrial Cancer Consortium (E2C2) https://epi.grants.cancer.gov/eecc/ (Accessed on October 10, 2019)

2. Wilczyński, M.; Danielska, J.; Wilczyński, J. An update of the classical Bokhman’s dualistic model of endometrial cancer. Prz Menopauzalny 2016, 15, 63-68, doi:10.5114/pm.2016.61186.

3. Kandoth, C.; Schultz, N.; Cherniack, A.D.; Akbani, R.; Liu, Y.; Shen, H.; Robertson, A.G.; Pashtan, I.; Shen, R.; Benz, C.C.; et al. Integrated genomic characterization of endometrial carcinoma. Nature 2013, 497, 67-73, doi:10.1038/nature12113.

4. Bell, D.W.; Ellenson, L.H. Molecular Genetics of Endometrial Carcinoma. Annu Rev Pathol 2019, 14, 339-367, doi:10.1146/annurev-pathol-020117-043609.

5. León-Castillo, A.; Boer, S.M.d.; Powell, M.E.; Mileshkin, L.R.; Mackay, H.J.; Leary, A.; Nijman, H.W.; Singh, N.; Pollock, P.M.; Bessette, P.; et al. Molecular Classification of the PORTEC-3 Trial for High-Risk Endometrial Cancer: Impact on Prognosis and Benefit From Adjuvant Therapy. Journal of Clinical Oncology 2020, 38, 3388-3397, doi:10.1200/jco.20.00549.

6. Concin, N.; Matias-Guiu, X.; Vergote, I.; Cibula, D.; Mirza, M.R.; Marnitz, S.; Ledermann, J.; Bosse, T.; Chargari, C.; Fagotti, A.; et al. ESGO/ESTRO/ESP guidelines for the management of patients with endometrial carcinoma. Int J Gynecol Cancer 2021, 31, 12-39, doi:10.1136/ijgc-2020-002230.

7. Oaknin, A.; Tinker, A.V.; Gilbert, L.; Samouëlian, V.; Mathews, C.; Brown, J.; Barretina-Ginesta, M.P.; Moreno, V.; Gravina, A.; Abdeddaim, C.; et al. Clinical Activity and Safety of the Anti-Programmed Death 1 Monoclonal Antibody Dostarlimab for Patients With Recurrent or Advanced Mismatch Repair-Deficient Endometrial Cancer: A Nonrandomized Phase 1 Clinical Trial. JAMA Oncol 2020, 6, 1766-1772, doi:10.1001/jamaoncol.2020.4515.

8. A Study to Test the Addition of the Immunotherapy Drug Pembrolizumab to the Usual Chemotherapy Treatment (Paclitaxel and Carboplatin) in Stage III-IV or Recurrent Endometrial Cancer

9. Fader, A.N.; Roque, D.M.; Siegel, E.; Buza, N.; Hui, P.; Abdelghany, O.; Chambers, S.; Secord, A.A.; Havrilesky, L.; O’Malley, D.M.; et al. Randomized Phase II Trial of Carboplatin-Paclitaxel Compared with Carboplatin-Paclitaxel-Trastuzumab in Advanced (Stage III-IV) or Recurrent Uterine Serous Carcinomas that Overexpress Her2/Neu (NCT01367002): Updated Overall Survival Analysis. Clin Cancer Res 2020, 26, 3928-3935, doi:10.1158/1078-0432.Ccr-20-0953.

10. Slomovitz, B.M.; Jiang, Y.; Yates, M.S.; Soliman, P.T.; Johnston, T.; Nowakowski, M.; Levenback, C.; Zhang, Q.; Ring, K.; Munsell, M.F.; et al. Phase II study of everolimus and letrozole in patients with recurrent endometrial carcinoma. J Clin Oncol 2015, 33, 930-936, doi:10.1200/jco.2014.58.3401.

11. Oza, A.M.; Elit, L.; Tsao, M.S.; Kamel-Reid, S.; Biagi, J.; Provencher, D.M.; Gotlieb, W.H.; Hoskins, P.J.; Ghatage, P.; Tonkin, K.S.; et al. Phase II study of temsirolimus in women with recurrent or metastatic endometrial cancer: a trial of the NCIC Clinical Trials Group. J Clin Oncol 2011, 29, 3278-3285, doi:10.1200/jco.2010.34.1578.

12. Temsirolimus and Bevacizumab in Treating Patients with Advanced Endometrial, Ovarian, Liver, Carcinoid, or Islet Cell Cancer

13. NRG-GY012 “A Randomized Phase II Study Comparing Single-Agent Olaparib, Single Agent Cediranib, the Combinations of Cediranib/Olaparib, Olaparib/Durvalumab (MEDI4736), Cediranib/Durvalumab (MEDI4736), Olaparib/AZD5356 (Capivasertib) in Women with Recurrent, Persistent or Metastatic Endometrial Cancer. A Multi-Arm Trial for Women with Recurrent or Persistent Endometrial Cancer”

14. Paclitaxel and Carboplatin With or Without Metformin Hydrochloride in Treating Patients With Stage III, IV, or Recurrent Endometrial Cancer

15. Cabozantinib and Nivolumab in Treating Patients With Advanced, Recurrent or Metastatic Endometrial Cancer

16. A Study of Tazemetostat in Treating Patients With Recurrent Ovarian, Primary Peritoneal, or Endometrial Cancer

17. Ribociclib and Letrozole in Treating Patients With Relapsed ER Positive Ovarian, Fallopian Tube, Primary Peritoneal, or Endometrial Cancer

18. Vergote, I.; Perez-Fidalgo, J.A.; Hamilton, E.P.; Gorp, T.V.; Valabrega, G.; Laenen, A.; Oza, A.M.; Levy, T.; Cibula, D.; Sehouli, J.; et al. SIENDO/ENGOT-EN5/GOG-3055: A randomized phase 3 trial of maintenance selinexor versus placebo after combination platinum-based chemotherapy in advanced or recurrent endometrial cancer. Journal of Clinical Oncology 2021, 39, TPS5610-TPS5610, doi:10.1200/JCO.2021.39.15_suppl.TPS5610.

Από τους Μιχάλη Λιόντο, Παθολόγο Ογκολόγο

και την Άννα Σβάρνα, ειδικευόμενη Παθολογίας

Θεραπευτική Κλινική, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα

Παράλληλα, όλα τα μέρη συνυπογράφουν Αίτημα προς την Ελληνική Πολιτεία, όπως προβεί στις επιβεβλημένες ενέργειες και ρυθμίσεις για να εφαρμοσθεί η Παγκόσμια και Ευρωπαϊκή Στρατηγική με σκοπό την εξάλειψη του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας στο κατά το δυνατόν συντομότερο χρονικό διάστημα και στην Ελλάδα.

Τα μέλη της Συντονιστικής Επιτροπής των 125 Φορέων κκ. Θ. Αγοραστός, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας και Αντιμετώπισης του Ιού των Θηλωμάτων (HPV), Α. Κωνσταντόπουλος, Πρόεδρος της Ελληνικής Παιδιατρικής Εταιρείας, Ι. Κυριόπουλος, Πρόεδρος της  Ελληνικής Επιστημονικής Εταιρείας Οικονομίας και Πολιτικής της Υγείας, Ι. Μπουκοβίνας, Πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας και Κ. Σταματόπουλος, Υπεύθυνος του Εθνικού Δικτύου Ιατρικής της Ακριβείας στην Ογκολογία, δήλωσαν σχετικά με την πρωτοβουλία: «Απευθύνουμε Αίτημα προς την Ελληνική Πολιτεία, στο πλαίσιο αφύπνισης σχετικά με ένα τόσο σημαντικό ζήτημα δημόσιας υγείας, να εναρμονιστεί η χώρα μας με την παγκόσμια στρατηγική εξάλειψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και να ευαισθητοποιηθεί το ευρύ κοινό σχετικά με τις δυνατότητες πρόληψης και αντιμετώπισης των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων. Αυτή τη στιγμή, έχουμε στα χέρια μας δύο πολύτιμα όπλα πρόληψης, το HPV εμβόλιο, που μπορεί να αποτρέψει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και το HPV testing για τον προσυμπτωματικό έλεγχο, που αποτελεί σημαντικό σύμμαχο στην προσπάθεια για την εξάλειψη της νόσου αυτής».

Προς την πρωτοβουλία των Φορέων εξέφρασαν την υποστήριξή τους μεγάλος αριθμός πολιτικών προσώπων, τόσο από την κυβέρνηση όσο και από όλα σχεδόν τα κόμματα. Κατά την διάρκεια, μάλιστα, της Διάσκεψης, έλαβαν τον λόγο η κα Βούλτεψη, η κα Σπυράκη, ο κ. Κυμπουρόπουλος, ο κ. Ξανθός, η κα Ιατρίδη, η κα Κεφαλογιάννη, ο κ. Πλεύρης, η κα Καφαντάρη, ο κ. Φραγγίδης, η κα Αδάμου, και η κα Μπακοδήμου, οι οποίοι δήλωσαν απερίφραστα την πρόθεσή τους να συνεισφέρουν και να συμπράξουν για την προώθηση του Αιτήματος έως ότου αυτό γίνει πράξη. Επίσης, απέστειλαν Μηνύματα-Επιστολές υποστήριξης  οι κκ. Κουτσούμπας, Γεωργούλης, Κωνσταντινόπουλος, ο δε κ. Λογιάδης έκανε σχετική αναφορά στην Βουλή. Παράλληλα, υπήρξε υποστήριξη και από ευρωπαϊκούς και διεθνείς Φορείς προς την πρωτοβουλία των Φορέων για την εφαρμογή της Παγκόσμιας Στρατηγικής του Π.Ο.Υ. και στην Ελλάδα.

Ο Γ.Γ. Πρωτοβάθμιας Φροντίδας, κ. Μάριος Θεμιστοκλέους που απηύθυνε σχετικό χαιρετισμό στη διάσκεψη ανέφερε χαρακτηριστικά: «Ο εμβολιασμός είναι το μόνο αποτελεσματικό όπλο που διαθέτουμε αυτήν τη στιγμή για την αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Ωστόσο, η χώρα μας ακόμα έχει να κάνει βήματα για να εναρμονιστεί με τις πρόσφατες ρυθμίσεις του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κυρίως όσον αφορά στη στοχοποιημένη αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης σε νέες και νέους της χώρας μας, αλλά και στην ενίσχυση των ενημερωτικών εκστρατειών για την ευαισθητοποίηση των παιδιών και των οικογενειών τους ως προς τα οφέλη του εμβολίου HPV. Προς αυτήν την κατεύθυνση, η πρωτοβουλία της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας και Αντιμετώπισης του Ιού των Θηλωμάτων, να συγκεντρώσει σε μια Επιτροπή 125 Επιστημονικούς και Κοινωνικούς φορείς από όλη την Ελλάδα, αποτελεί μια κίνηση αποφασιστική και αξιέπαινη. Ως εκ τούτου, σας διαβεβαιώνω ότι θα μας βρείτε αρωγούς στην προσπάθειά σας και θα κάνουμε ό,τι είναι εφικτό προκειμένου να επικοινωνηθεί η ανάγκη πρόληψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας μέσω του εμβολιασμού και του προσυμπτωματικού ελέγχου αλλά και να βελτιωθεί και το εύρος χρήσης του εμβολίου».

Αξίζει να σημειωθεί ότι σήμερα, στην προηγμένη Ευρώπη τρεις νέες γυναίκες χάνουν τη ζωή τους κάθε ώρα από καρκίνο τραχήλου μήτρας, μία νόσο που είναι δυνατό να προληφθεί σχεδόν 100%!

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.) ανακοίνωσε το 2020 ότι ο καρκίνος τραχήλου μήτρας θα έχει εξαλειφθεί ως παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας όταν όλες οι χώρες καταφέρουν να έχουν <4 περιστατικά/100.000 γυναίκες/έτος, κάτι που είναι εφικτό εντός του αιώνα εάν, μέσω μιας Παγκόσμιας Στρατηγικής, επιτευχθούν μέχρι το 2030 οι εξής στόχοι:

• 90% των κοριτσιών <15 ετών να εμβολιαστούν πλήρως κατά του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV)                 
• 70% των γυναικών να εξετασθούν προληπτικά με ένα τεστ υψηλής ακρίβειας (HPV test) σε ηλικία 35 ετών και ξανά σε ηλικία 45 ετών  
• 90% των γυναικών με (προ)καρκίνο τραχήλου μήτρας να τύχουν ενδεδειγμένης θεραπείας και υποστηρικτικής φροντίδας.

Παράλληλα, τον Φεβρουάριο του 2021 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Κατά του Καρκίνου, στο οποίο αναφέρονται ως κύριες προληπτικές δράσεις:

• οHPV-εμβολιασμός του >90% των κοριτσιών και η αύξηση του ποσοστού εμβολιασμού των αγοριών, καθώς και η επένδυση  σε σχετικές υποδομές για να επιδιωχθεί η εξάλειψη των HPV-σχετιζόμενων καρκίνων
• η εφαρμογή Προγράμματος Προσυμπτωματικού Ελέγχου του Καρκίνου, με νέες ποιοτικά διασφαλισμένες κατευθυντήριες οδηγίες για τον καρκίνο τραχήλου μήτρας.

Όπως δήλωσε άλλωστε χαρακτηριστικά η Επίτροπος της Ε.Ε. αρμόδια για θέματα Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων, Στέλλα Κυριακίδου, “Μια ισχυρή Ευρωπαϊκή Ένωση Υγείας είναι μια Ένωση που προστατεύει τους πολίτες της από καρκίνους που μπορούν να αποφευχθούν, μια Ένωση που εξασφαλίζει έγκαιρο προσυμπτωματικό έλεγχο και διάγνωση, μια Ένωση στην οποία ο καθένας διαθέτει πρόσβαση σε ποιοτική περίθαλψη υψηλού επιπέδου σε όλα τα στάδια της ζωής του.”

Όσον αφορά στις δυνατότητες επίτευξης στην Ελλάδα των στόχων του Π.Ο.Υ. και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέχρι το 2030,  πρέπει να σημειωθούν τα εξής:

• HPV-εμβολιασμός συμπεριλαμβάνεται μεν στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, αλλά με χαμηλή, μέχρι σήμερα, εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού-στόχου.
• HPV tests).

Εναρμονισμένη με την Παγκόσμια Στρατηγική του Π.Ο.Υ. και του Ευρωπαϊκού Σχεδίου Κατά του Καρκίνου, η Ελλάδα θα πρέπει να προχωρήσει άμεσα στις ανάλογες δράσεις ώστε να επιτευχθούν μέχρι το 2030 οι παρακάτω στόχοι:

εμβολιασμός του 90% των κοριτσιών <15 ετών και επέκταση του HPV-εμβολιασμού και στα αγόρια.

Για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων, είναι απαραίτητη η ανάληψη εκστρατείας ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του ευρέος κοινού από την ίδια την Πολιτεία σχετικά με τον HPV εμβολιασμό και το HPV testing.

Για περισσότερες πληροφορίες:

www.hpvsociety.gr

info@hpvsociety.gr

agorast@auth.gr

Tηλ.: +30 6944687942, +306997193770, +30 6973321162

Fax.: +30 2310 458776

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΦΟΡΕΩΝ

1. Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος

2. Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης

3. Ιατρικός Σύλλογος Πειραιά

4. Ιατρικός Σύλλογος Δράμας

5. Ιατρικός Σύλλογος Σερρών

6. Ιατρικός Σύλλογος Ημαθίας

7. Ιατρικός Σύλλογος Καστοριάς

8. Ιατρικός Σύλλογος Πέλλας

9. Ιατρικός Σύλλογος Καρδίτσας

10. Ιατρικός Σύλλογος Μαγνησίας

11. Ιατρικός Σύλλογος Φθιώτιδας

12. Ιατρικός Σύλλογος Ευρυτανίας

13. Ιατρικός Σύλλογος Αμαλιάδας

14. Ιατρικός Σύλλογος Αιγίου

15. Ιατρικός Σύλλογος Πύργου-Ολυμπίας

16. Ιατρικός Σύλλογος Κέρκυρας

17. Ιατρικός Σύλλογος Επαρχίας Καλύμνου  

18. Ιατρική Εταιρεία Θεσσαλονίκης

19. Πανελλήνιος Φαρμακευτικός Σύλλογος               

20. Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης

21. Φαρμακευτικός Σύλλογος Ημαθίας

22. Φαρμακευτικός Σύλλογος Αχαΐας

23. Φαρμακευτικός Σύλλογος Κορινθίας

24. Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ)

25. Ίδρυμα Μποδοσάκη

26. Ίδρυμα Παπαγεωργίου

27. Ελληνική Εταιρεία Έρευνας και Αντιμετώπισης του Ιού των Θηλωμάτων (HPV)                                       

28. Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία                   

29. Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας

30. Ελληνική Επιστημονική Εταιρεία Οικονομικών & Πολιτικής Υγείας   

31. Εθνικό Δίκτυο Ιατρικής Ακριβείας στην Ογκολογία 

32. Ινστιτούτο Εφαρμοσμένων Βιοεπιστημών (ΙΝΕΒ/ΕΚΕΤΑ)

33. Ινστιτούτο Αγροδιατροφής και Επιστημών Ζωής (ΙνΑΖΩ/ΕΜΠ)

34. Ινστιτούτο Οικονομικών της Υγείας (i-hecon)      

35. Ινστιτούτο Μελέτης Ουρολογικών Παθήσεων (ΙΜΟΠ)

36. Ελληνική Μαιευτική-Γυναικολογική Εταιρεία       

37. Μαιευτική-Γυναικολογική Εταιρεία Θεσσαλονίκης

38. Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ογκολογίας

39. Ελληνική Εταιρεία Διατήρησης Αναπαραγωγής

40. Ελληνική Εταιρεία Γονιμότητας και Στειρότητας

41. Ελληνική Εταιρεία Μαιευτικής & Γυναικολογίας Β.Δ. Ελλάδας

42. Ελληνική Εταιρεία Κατώτερου Γεννητικού Συστήματος

43. Ελληνική Εταιρεία Παιδικής και Νεανικής Γυναικολογίας

44. Ελληνική Εταιρεία Υπερήχων στη Μαιευτική και Γυναικολογία          

45. Ελληνική Εταιρεία Εμβρυομητρικής Ιατρικής

46. Εταιρεία Φροντίδας Υγείας της Γυναίκας Ελλάδας 

47. Ελληνική Εταιρεία Γυναικολογικής Ενδοκρινολογίας

48. Ελληνική Εταιρεία Μελέτης & Εφαρμογής Υπερήχων στην Ιατρική & Βιολογία               

49. Ελληνική Εταιρεία Προγεννητικής Διάγνωσης & Θεραπείας του Εμβρύου       

50. Ελληνική Εταιρεία Εφηβικής Ιατρικής

51. Ελληνικό Κολλέγιο Παιδιάτρων

52. Παιδιατρική Εταιρεία Βορείου Ελλάδας

53. Έδρα UNESCO Εφηβικής Υγείας και Ιατρικής

54. Ελληνική Εταιρεία  Παιδιατρικών Λοιμώξεων

55. Ελληνική Εταιρεία Παιδιατρικής και Εφηβικής Ενδοκρινολογίας                 

56. Πανελλήνια Ομοσπονδία Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων

57. Ελληνική Εταιρεία Ακτινοθεραπευτικής Ογκολογίας

58. Ελληνική Εταιρεία Χειρουργικής Ογκολογίας

59. Ελληνική Δερματολογική & Αφροδισιολογική Εταιρεία

60. Ελληνική Εταιρεία Κολοπρωκτολογίας     

61. Ελληνική Εταιρεία Χειρουργικής Παχέος Εντέρου και Πρωκτού                         

62. Πανελλήνια Εταιρεία Ωτορινολαρυγγολογίας, Χειρ. Κεφαλής & Τραχήλου

63. Ελληνική Εταιρεία Καρκίνου Κεφαλής και Τραχήλου

64. Ουρολογική Εταιρεία Βορείου Ελλάδας

65. Κέντρο Σεξουαλικής και Αναπαραγωγικής Υγείας                  

66. Ελληνική Εταιρεία Παθολογίας Στόματος  

67. Ελληνική Εταιρεία Ιολογίας                        

68. Ελληνική Εταιρεία Γενικής & Οικογενειακής Ιατρικής – ΕΛΕΓΕΙΑ

69. Women for Oncology Hellas (W4O)         

70. Ελληνική Εταιρεία Λοιμώξεων   

71. Ελληνική Εταιρεία Έρευνας του Καρκίνου

72. Ελληνικό  Ίδρυμα Έρευνας του Καρκίνου      

73. Ελληνική Εταιρεία Ιατρικής Εργασίας και Περιβάλλοντος  

74. Επιστημονική Εταιρεία «Η Δράμα ενάντια στον Καρκίνο»   

75. Deutsch-Griechische Gesellschaft für Gynäkologie und Geburtshilfe

76. European Society for Gynaecological Endoscopy

77. European Menopause and Andropause Society              

78. Mediterranean Association of Ultrasound in OΒGYN              

79. Society of Research in Human Reproduction

80. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Αθήνας

81. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Θεσσαλονίκης

82. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Ναυπλίου           

83. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Ιωαννίνων 

84. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Κομοτηνής

85. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Λάρισας

86. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Κρήτης

87. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών Εφετείου Πατρών

88. Σύλλογος Επιστημόνων Μαιών-Μαιευτών Αιγαίου

89. Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ

90. Όμιλος Εθελοντών κατά του Kαρκίνου ΑΓΚΑΛΙΑΖΩ

91. “Ελληνική Συμμαχία για τον HPV”

92. Σύλλογος Καρκινοπαθών Εθελοντών Φίλων Ιατρών (ΚΕΦΙ)  

93. Σύλλογος Καρκινοπαθών Μακεδονίας-Θράκης      

94. Σύλλογος Καρκινοπαθών και Φίλων Νομού Έβρου “ΣυνεχίΖΩ”

95. Σύλλογος Καρκινοπαθών & Σπανίων Παθήσεων Ν. Έβρου 

96. Σύλλογος Καρκινοπαθών και Φίλων Ν. Ροδόπης – Δύναμη Ψυχής

97. Σύλλογος Καρκινοπαθών και Φίλων Νομού Ξάνθης “ΠαραΜΕΝΟΝΤΑΣ ΖΩΗροί”

98. Σύλλογος Καρκινοπαθών Νομού Δράμας

99. Σύλλογος Εθελοντών Κατά του Καρκίνου Νομού Καβάλας

100. Σύλλογος Καρκινοπαθών Σερρών

101. Σύλλογος  Καρκινοπαθών Κιλκίς & Παιονίας «Άγιος Ευγένιος»                                        

102. Σύλλογος Καρκινοπαθών Νιγρίτας και Επαρχίας Βισαλτίας

103. Σύλλογος Καρκινοπαθών Γιαννιτσών

104. Σύλλογος Καρκινοπαθών Νομού Πιερίας «Αγία Αικατερίνη»

105. Σύλλογος Καρκινοπαθών Βέροιας – Ημαθίας «Άγιος Παρθένιος»

106. Σύλλογος Καρκινοπαθών Έδεσσας και Περιχώρων  

107. Σύλλογος Καρκινοπαθών, Συγγενών και Φίλων Γρεβενών “Στηρίζω-Ελπίζω”

108. Σύλλογος Καρκινοπαθών Κοζάνης

109. Σύλλογος Καρκινοπαθών Εορδαίας

110. Σύλλογος Καρκινοπαθών Αμυνταίου και Περιχώρων “Μαζί για τη Ζωή”

111. Σύλλογος Καρκινοπαθών Λάρισας

112. Σύλλογος Καρκινοπαθών Νομού Μαγνησίας “Υποστηρίζω”

113. Σύλλογος Καρκινοπαθών Λαμίας-Κεντρικής Ελλάδας

114. Σύλλογος Εθελοντών κατά των Νεοπλασματικών Ασθενειών Ν. Ευρυτανίας «Αγώνας Ζωής»

115. Σύλλογος Καρκινοπαθών και Φίλων Νομού Αργολίδας “Αλληλεγγύη”

116. Σύλλογος Ατόμων με Εμπειρία Καρκίνου Καλαμάτας “Ξαναρχί-Ζω”

117. Σύλλογος Καρκινοπαθών Χίου “Ελπίζω”

118. Σύλλογος Καρκινοπαθών Λέσβου

119. Σύλλογος Στήριξης Καρκινοπαθών Δωδεκανήσου

120. Σύλλογος Στήριξης Ασθενών με Νεοπλασματική Νόσο “Ευ Ζω με τον Καρκίνο”

121. Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία “Καρκινάκι”

122. “Αντικαρκινική Ενημέρωση”

123. Πανελλήνιος Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού “Άλμα Ζωής”

124. Σύλλογος Γυναικών με Καρκίνο Μαστού “Άλμα Ζωής” Ν. Θεσσαλονίκης      

125. Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδας ”Θετική Φωνή” – ”Checkpoint” 

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ ΤΩΝ 125 ΦΟΡΕΩΝ

Γιώργος Γεραπετρίτης, Υπουργός Επικρατείας

Βασίλης Κικίλιας, Υπουργός Υγείας

Βασίλης Κοντοζαμάνης, Αναπληρωτής Υπουργός Υγείας

Ζωή Ράπτη, Υφυπουργός Υγείας

Σοφία Βούλτεψη, Υφυπουργός Μεταναστευτικής Πολιτικής

Μάριος Θεμιστοκλέους, Γεν Γραμματεύς ΠΦΥ Υπουργείου Υγείας

Νικήτας Κακλαμάνης, ΝΔ, Βουλευτής Α’ Αθήνας, Α΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής, τ. Υπουργός Υγείας

Μαρία Σπυράκη, ΝΔ, Ευρωβουλευτής, Μέλος Επιτροπής Αντιμετώπιση Καρκίνου του Ευρωπ. Κοινοβουλίου

Στέλιος Κυμπουρόπουλος, Ευρωβουλευτής

Μίκα Ιατρίδη, ΝΔ, Βουλευτής Δωδεκανήσου, εκπρόσωπος Κ.Ο. ΝΔ

Βασίλης Γιόγιακας, NΔ, Βουλευτής Θεσπρωτίας

Όλγα Κεφαλογιάννη, ΝΔ, Βουλευτής Α’ Αθήνας

Αθανάσιος Λιούπης, ΝΔ, Βουλευτής Μαγνησίας

Ιωάννης Μπούγας, NΔ, Βουλευτής Φωκίδας, Γεν. Γραμ. Κ.Ο. Ν.Δ.

Χριστόφορος-Εμμανουήλ Μπουτσικάκης, ΝΔ, Βουλευτής Α’ Πειραιώς και Νήσων

Μπάμπης Παπαδημητρίου, ΝΔ, Βουλευτής Β3 Αθήνας

Κατερίνα Παπακώστα-Παλιούρα, ΝΔ, Βουλευτής Τρικάλων

Θάνος Πλεύρης, Ν.Δ., Βουλευτής Α’ Αθηνών

Σπύρος Πνευματικός, ΝΔ,  Βουλευτής Ευβοίας

Στράτος Σιμόπουλος, ΝΔ, Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης

Κωνσταντίνος Τζαβάρας, ΝΔ, Βουλευτής Ν. Ηλείας                                             

Νίκος Βούτσης, ΣΥΡΙΖΑ- Π.Σ., Βουλευτής Α΄ Αθηνών τ. Πρόεδρος της Βουλής

Ανδρέας Ξανθός,  ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.   Βουλευτής, τ. Υπουργός Υγείας, Υπεύθυνος Τομέα Υγείας

Αλέξης Γεωργούλης, Ευρωβουλευτής, Μέλος Επιτροπής Αντιμετώπιση Καρκίνου του Ευρωπ. Κοινοβουλίου

Κώστας Αρβανίτης, Ευρωβουλευτής

Στέλιος Κούλογλου, Ευρωβουλευτής              

Έλενα Κουντουρά, Ευρωβουλευτής, Πρόεδρος ελλ. Τμήματος Europa Donna

Δημήτρης Τζανακόπουλος, ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Βουλευτής Α΄ Αθήνας, Γραμματέας Κ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ

Έφη Αχτσιόγλου,  ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.,  Βουλευτής Επικρατείας

Βασίλης Βασιλικός, ΣΥΡΙΖΑ – Π. Σ., Βουλευτής Επικρατείας

Πάνος Σκουρλέτης, ΣΥΡΙΖΑ – Π. Σ., Βουλευτής Επικρατείας

Τρύφων Αλεξιάδης, ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.,  Βουλευτής Β’ Πειραιά

Ιωάννης Δραγασάκης, ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Βουλευτής Δυτ. Αθήνας

Χαρά Καφαντάρη, ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.   Βουλευτής Δυτ. Αθήνας

Φρόσω Καρασαρλίδου, ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Βουλευτής Ημαθίας

Βασίλης Κόκκαλης, ΣΥΡΙΖΑ – Π. Σ., Βουλευτής Ν. Λάρισας

Ανδρέας Μιχαηλίδης, ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.,  Βουλευτής Χίου

Αθανάσιος Παπαδόπουλος, ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Βουλευτής Τρικάλων

Ιωάννης Σαρακιώτης,  ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ, Βουλευτής Φθιώτιδας

Αλέκος Φλαμπουράρης, ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Βουλευτής Επικρατείας

Ανδρέας Πουλάς, Κίνημα Αλλαγής, Βουλευτής Αργολίδας-Υπεύθυνος Τομέα Υγείας

Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος, Κίνημα Αλλαγής, Βουλευτής Αρκαδίας, Ε’ Αντιπρόεδρος της Βουλής

Χάρης Καστανίδης,  Κίνημα Αλλαγής, Βουλευτής Θεσσαλονίκης

Ανδρέας Λοβέρδος, Κίνημα Αλλαγής, Βουλευτής  Β1 Βορείου Τομέα Αθηνών                                                              

Απόστολος Πάνας, Κίνημα Αλλαγής, Βουλευτής Χαλκιδικής                                                                                       

Γεώργιος Φραγγίδης, Κίνημα Αλλαγής, Βουλευτής Κιλκίς                     

Δημήτρης Κουτσούμπας, Γ.Γ. ΚΚΕ                                                                           

Αγγελική Αδαμοπούλου, ΜέΡΑ25, Βουλευτής Α’ Αθηνών              

Κωνσταντίνα Αδάμου, ΜέΡΑ25, Βουλευτής Β’ Θεσσαλονίκης                       

Φωτεινή Μπακαδήμα, ΜέΡΑ25, Βουλευτής Β’ Πειραιά                                                                                                 

Γιώργος Λογιάδης, ΜέΡΑ25, Βουλευτής Ν. Ηρακλείου                                                                                                                                                                       

Η πιθανότητα νόσησης σε χώρες όπως η ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι 1 ανά 500 άνδρες. Στο 78% των περιπτώσεων ο καρκίνος των όρχεων εμφανίζεται μεταξύ 20-40 ετών, στο 20% σε άνδρες > 40 ετών, ενώ στο 2% σε αγόρια <15 ετών. Οι λευκοί άντρες προσβάλλονται 4 φορές περισσότερο από τους έγχρωμους. Συνήθως εντοπίζεται στον δεξιό όρχι, ενώ ο αμφοτερόπλευρος καρκίνος των όρχεων είναι σπάνιος (1-2%).

Τα τελευταία χρόνια έχουν διατυπωθεί διάφορες απόψεις για την αιτιοπαθογένεια της νόσου, ωστόσο αυτή παραμένει ουσιαστικά άγνωστη. Ο μοναδικός καλά τεκμηριωμένος παράγοντας κινδύνου για την εμφάνιση του καρκίνου των όρχεων είναι η κρυψορχία (3 – 15 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα ανάπτυξης καρκίνου στην κρυψορχία). Κατ’ αυτήν, οι όρχεις των νεογέννητων αγοριών παραμένουν στο εσωτερικό της κοιλιάς ή στον βουβωνικό πόρο και για να έρθουν στην φυσιολογική τους θέση πρέπει να γίνει χειρουργική επέμβαση ή ορμονική θεραπεία. Είναι χαρακτηριστικό πώς η πιθανότητα νόσησης παραμένει σταθερή ακόμα και εάν χειρουργικά μετακινήσουμε και καθηλώσουμε τον όρχι στην κανονική του θέση, γεγονός που αποδεικνύει τη γενετική προδιάθεση του οργάνου αυτού για κακοήθεια. Φυσικά, η επέμβαση αυτή είναι επιβεβλημένη, μιας και μόνο με τους όρχεις στη θέση τους είναι δυνατός ο τακτικός τους έλεγχος. Εκτός από την κρυψορχία, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες συγγενείς ή επίκτητοι, που έχουν ενοχοποιηθεί κατά καιρούς, όπως κακώσεις και τραύματα, επανειλημμένες λοιμώξεις, η χορήγηση οιστρογόνων ή αντιανδρογόνων στη μητέρα κατά τη διάρκεια της κύησης, η βουβωνοκήλη, το χαμηλό βάρος κατά την γέννηση, ο καθιστικός τρόπος ζωής, το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου των όρχεων (η κληρονομική προδιάθεση σχετίζεται με μία μετάλλαξη στο χρωμόσωμα Χq27), η έκθεση σε ορισμένες χημικές ουσίες κατά την εργασία, η έκθεση σε ακραίες θερμοκρασίες (καύσωνα ή δριμύ ψύχος), η λοίμωξη με τον ιό του AIDS και η μικρολιθίαση (Πολλοί τη θεωρούν προκαρκινωματώδη κατάσταση και για τον λόγο αυτό συστήνεται εντατική παρακολούθηση με ετήσιο υπερηχογράφημα όρχεων).

Πώς όμως παρουσιάζεται κλινικά ο καρκίνος των όρχεων;

Ανώδυνη διόγκωση είναι η συνήθης (ένας στους δύο ασθενείς) κλινική εκδήλωση, την οποία ο ασθενής διαπιστώνει μόνος του κατά τη διάρκεια της αυτοεξέτασης (φωτογραφία) ή ανακαλύπτεται από την ερωτική του σύντροφο. Σπανιότερα συνυπάρχει αίσθημα βάρους ή πόνος στο όσχεο. Μπορεί να συνοδεύεται από υδροκήλη (παραγωγή υγρού γύρω από τον όρχι), που δίνει μια πιο ομότιμη διόγκωση του όρχεως. Δυστυχώς, σε αρκετούς ασθενείς (30%), προεξάρχοντα είναι τα συμπτώματα από μεταστάσεις, όπως πόνος στην οσφύ από τη διόγκωση οπισθοπεριτοναϊκών λεμφαδένων, βήχας και δύσπνοια από πνευμονικές μεταστάσεις, διόγκωση στο επιγάστριο (το συχνότερο σύμπτωμα σε όγκους της παιδικής ηλικίας), από διογκωμένους κοιλιακούς λεμφαδένες, πόνος στην αυχενική χώρα (από υπερκλείδιους λεμφαδένες), ναυτία, έμετος και αδυναμία. Στο 5% εμφανίζεται γυναικομαστία (διόγκωση των ανδρικών μαστών λόγω έκκρισης γυναικείων ορμονών -των οιστρογόνων από τον καρκίνο). Είναι, λοιπόν, σημαντικό να τονίσουμε, ότι αν ψηλαφίσουμε κάποια σκληρία στο όσχεο (στο σάκο δηλαδή που περιέχει τους όρχεις), ακόμη και αν δεν δημιουργεί πόνο ή άλλες ενοχλήσεις πρέπει να απευθυνθούμε το συντομότερο δυνατόν στον ουρολόγο για εξέταση. Μπορεί να αφορά σε μια καλοήθη κατάσταση, σε αντίθετη όμως περίπτωση, θα έχουμε κάνει το πρώτο και σημαντικότερο βήμα, αυτό της έγκαιρης διάγνωσης.

Σημαντικό ρόλο στη διάγνωση, εκτός από τη κλινική εξέταση, παίζουν οι εργαστηριακές εξετάσεις, όπως η μέτρηση κάποιων ειδικών ορμονών-καρκινικών δεικτών όπως η β-χοριακή γοναδοτροπίνη, η α-φετοπρωτεΐνη και η LDH, οι οποίες είναι χαρακτηριστικά υψηλές σε ορισμένους τύπους καρκίνου Η αύξηση των δεικτών επιβεβαιώνει την διάγνωση, ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις που οι τιμές των καρκινικών δεικτών είναι σε φυσιολογικά επίπεδα. Επίσης, το υπερηχογράφημα του όσχεου μπορεί να διακρίνει τα καρκινώματα από τις υπόλοιπες καλοήθεις καταστάσεις. Ακτινογραφία θώρακος και αξονική τομογραφία θώρακος/κοιλίας συμπληρώνουν τον απεικονιστικό έλεγχο και βοηθούν στη σταδιοποίηση της νόσου (αποκλεισμός απομακρυσμένων μεταστάσεων). Το πρώτο, όμως, και απαραίτητο βήμα για τη διάγνωση και την ιστολογική ταυτοποίηση του όγκου είναι η εκτομή του όρχεως και η ιστολογική του εξέταση.

Ο καρκίνος των όρχεων χωρίζεται σε δύο βασικές κατηγορίες, τα σεμινώματα και τους μη σεμινωματώδεις όγκους. Το σεμίνωμα παρουσιάζεται συνήθως στην ηλικία των 25 – 55 χρόνων και αποτελεί το 40 – 45% του καρκίνου στους όρχεις. Εξελίσσονται βραδέως και προκαλούν μεταστάσεις πιο αργά και λιγότερο συχνά, σε σύγκριση με τους υπόλοιπους υποτύπους. Οι μη σεμινωματώδεις όγκοι προσβάλουν συνήθως νεαρούς άνδρες μεταξύ 15 -25 χρόνων και περιλαμβάνουν τα τερατώματα, τους εμβρυϊκούς όγκους, τους όγκους του λεκιθικού ασκού και τα χοριοκαρκινώματα. Σπανιότεροι όγκοι είναι οι όγκοι από κύτταρα Leydig και Sertoli.

Ποια είναι η θεραπεία του καρκίνου των όρχεων;

Η χειρουργική επέμβαση συνιστάται σε όλες τις περιπτώσεις και είναι αναντικατάστατη. Διενεργείται υψηλή ορχεκτομή. Η εκτομή του όρχεως μπορεί να προσφέρει πλήρη θεραπευτική αντιμετώπιση-ίαση,  εφόσον ο όγκος βρίσκεται εντοπισμένος στον όρχι και δεν έχει εξαπλωθεί. Στις συμπληρωματικές θεραπείες περιλαμβάνονται η χημειοθεραπεία ,η ακτινοθεραπεία και η χειρουργική εκτομή των λεμφαδένων που έχουν προσβληθεί. Στον καρκίνο των όρχεων, η χημειοθεραπεία χορηγείται μετά τη χειρουργική επέμβαση για να περιοριστεί το ενδεχόμενο επανεμφάνισης της νόσου (προφυλακτική χημειοθεραπεία), για την θεραπευτική αντιμετώπιση των μεταστάσεων και για την επανεμφάνιση της νόσου μετά την χειρουργική εκτομή του όρχεως.

Η πρόγνωση (δηλαδή η επιβίωση των ασθενών) είναι συνήθως πολύ καλή. Ο καρκίνος των όρχεων, χάρη στην πρόοδο της χημειοθεραπείας, έχει γίνει μία ιάσιμη μορφήκαρκίνου σε πάνω από 95% των περιπτώσεων. Και μάλιστα, εάν ο καρκίνος διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί σε πρώιμο στάδιο, χωρίς μεταστάσεις, η ίαση είναι δεδομένη. Αλλά ακόμη και αν ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί, διαγνωστεί με μεταστάσεις, εξακολουθεί να υπάρχει μία πολύ μεγάλη πιθανότητα ίασης. Μάλιστα πολύ υψηλότερη συγκριτικά με άλλους τύπους καρκίνου. Βέβαια, ο ασθενής θα πρέπει για κάποια έτη να πραγματοποιεί σε τακτά χρονικά διαστήματα εξετάσεις ελέγχου (follow up), ώστε να διασφαλίζεται η ελεύθερη νόσου- υποτροπών πορεία του.

Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να  τονιστεί πως η  η αφαίρεση του ενός όρχεως και εφόσον ο άλλος είναι φυσιολογικός, δεν επηρεάζεται η σεξουαλική ζωή (η στύση και η επιθυμία (libido) του ασθενούς. Είναι αναμενόμενο για ένα μικρό χρονικό διάστημα, και καθαρά για ψυχολογικούς λόγους, να επηρεαστούν αρνητικά αλλά πολύ γρήγορα ο άνδρας επανέρχεται στην πρότερη κατάσταση. Η γονιμότητα, όμως μπορεί να επηρεαστεί αρνητικά είτε από τον ίδιο τον καρκίνο είτε από τις συμπληρωματικές θεραπείες (χημειοθεραπεία-ακτινοβολία). Για αυτό συστήνεται σε όλους τους ασθενείς να γίνεται κατάψυξη σπέρματος πριν τη θεραπεία. Στο 50% των ασθενών η γονιμότητα επιστρέφει στο φυσιολογικό μετά το πέρασμα δύο ετών από τη χημειοθεραπεία/ακτινοθεραπεία και ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό μετά την πενταετία, περίπου το 80%. Ένα ποσοστό όμως θα παραμείνει μόνιμα υπογόνιμο.

Ας μην ξεχνούμε, λοιπόν, ότι ψηλαφητή μάζα στο όσχεο σε νέο άνδρα και ειδικότερα ανώδυνη πρέπει να θεωρείται ως κακοήθεια μέχρις αποδείξεως του εναντίου. Η ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση, με κλινική εξέταση, εξετάσεις αίματος και υπερηχογράφημα οσχέου μπορεί συχνά να εξασφαλίσει την πλήρη ίαση.

1. Οι συνδυαστικές θεραπείες εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος

Ο προχωρημένος καρκίνος νεφρού αντιμετωπίζεται σήμερα με το συνδυασμό είτε δύο φαρμάκων που απελευθερώνουν τη δράση του ανοσιακού συστήματος (ανοσοθεραπεία με nivolumab και ipilimumab) είτε με ένα φάρμακο ανοσοθεραπείας (pembrolizumab ή avelumab) μαζί με ένα φάρμακο που αναστέλλει την αγγειογένεση του όγκου (αναστολέας του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα, όπως axitinib, lenvatinib, cabozantinib). Οι συνδυαστικές θεραπείες εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο ενδιαφέροντος και παρουσιάστηκαν στο συνέδριο επικαιροποιημένα δεδομένων από τρέχουσες μελέτες καθώς και αποτελέσματα από νεότερους συνδυασμούς.

Αποτελέσματα από τη μελέτη φάσης 3 CLEAR έδειξαν ότι το lenvatinib (αναστολέας του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα) σε συνδυασμό με το pembrolizumab (ανοσοθεραπεία) οδήγησαν σε μακρότερη επιβίωση και συρρίκνωση του όγκου σε σύγκριση με την παλαιότερα καθιερωμένη θεραπεία sunitinib σε ασθενείς με προχωρημένο νεφροκυτταρικό καρκίνο που δεν είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία.

1069 ασθενείς συμπεριλήφθηκαν σ’ αυτή τη μελέτη, σε 3 ομάδες: η πρώτη ομάδα έλαβε lenvatinib και pembrolizumab, η δεύτερη ομάδα έλαβε lenvatinib και everolimus, και η τρίτη ομάδα έλαβε sunitinib. Στους ασθενείς που χορηγήθηκε lenvatinib και pembrolizumab, το χρονικό διάστημα από τη στιγμή που η θεραπεία σταμάτησε να είναι αποτελεσματική μέχρι τη στιγμή  που ο καρκίνος ξεκίνησε να μεγαλώνει ξανά (= διάστημα ελεύθερο προόδου της νόσου) ήταν σχεδόν 2 έτη, σε σύγκριση με 9.2 μήνες στους ασθενείς που έλαβαν sunitinib. Η συνολική επιβίωση για τους ασθενείς της μελέτης δε ήταν μετρήσιμη διότι η μελέτη εξακολουθεί να είναι ενεργή, ωστόσο τα δεδομένα που συλλέχθηκαν μέχρι στιγμής δείχνουν ότι η συνολική επιβίωση είναι μεγαλύτερη στους ασθενείς που αντιμετωπίστηκαν με  το συνδυασμό lenvatinib και pembrolizumab σε σύγκριση με όσους έλαβαν sunitinib. Επιπλέον παρατηρήθηκε μεγαλύτερη συρρίκνωση του καρκίνου (ποσοστό ανταπόκρισης της νόσου) με το συνδυασμό lenvatinib και pembrolizumab (71%) σε σύγκριση με το sunitinib (36.1%). Αξιοσημείωτο είναι ότι 16.1% των ασθενών είχαν πλήρη συρρίκνωση του καρκίνου τους με το συνδυασμό lenvatinib και pembrolizumab.

Σχεδόν όλοι οι ασθενείς της μελέτης είχαν παρενέργειες από τη θεραπεία. Οι ασθενείς που έλαβαν lenvatinib και pembrolizumab είχαν μεγαλύτερη συχνότητα μείωσης στη δόση της θεραπείας λόγω παρενεργειών (περίπου τα δύο τρίτα των ασθενών) σε σύγκριση με τους ασθενείς στην ομάδα που έλαβε sunitinib (περίπου οι μισοί ασθενείς). Παρόλα αυτά, οι παρενέργειες για κάθε θεραπεία ήταν αναμενόμενες και αντιμετωπίσιμες.

Συμπερασματικά, αυτά τα αποτελέσματα υποστηρίζουν τη χρήση του συνδυασμό lenvatinib και pembrolizumab ως εν δυνάμει θεραπεία 1^ης γραμμής  για ασθενείς με προχωρημένο νεφροκυτταρικό καρκίνο. Τα κυριότερα ερωτήματα και ζητήματα που προκύπτουν είναι: α) ποιοι ασθενείς θα πρέπει να λάβουν αυτό το συνδυασμό έναντι των άλλων εγκεκριμένων συνδυασμών, β)  παρότι τα δεδομένα είναι σημαντικά, δεν γνωρίζουμε πόσο καλά ανεκτή είναι αυτή η θεραπεία, ούτε μπορούμε να συγκρίνουμε απευθείας τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης με αυτά που προέρχονται από τους άλλους συνδυασμούς ανοσοθεραπείας με αντι-αγγειογενετική θεραπεία (pembrolizumab και axitinib, nivolumab και cabozantinib, ή nivolumab και ipilimumab).

Οι συνδυασμοί ανοσοθεραπείας (nivolumab και ipilimumab) και ανοσοθεραπείας με αναστολείς της αγγειογένεσης χρησιμοποιούνται ευρέως για τη θεραπεία του μεταστατικού καρκίνου νεφρού. Ωστόσο, δεν υπάρχουν δεδομένα από τη σύγκριση της έκβασης μεταξύ διαφορετικών συνδυασμών ανοσοθεραπείας στην καθημερινή κλινική πράξη. Δεδομένα από τη βάση δεδομένων της Διεθνούς Κοινοπραξίας για το μεταστατικό καρκίνο του νεφρού (International Metastatic RCC Database Consortium – IMDC) μελετήθηκαν δεδομένα από ασθενείς που δεν είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία και αντιμετωπίστηκαν με συνδυασμούς ανοσοθεραπείας. Τα αποτελέσματα τριών διαφορετικών συνδυασμών ανοσοθεραπείας (pembrolizumab και axitinib, avelumab και axitinib, nivolumab και cabozantinib) συγκρίθηκαν με το συνδυασμό nivolumab και ipilimumab.

Μελετήθηκαν 723 ασθενείς, εκ των οποίων 571 έλαβαν nivolumab και ipilimumab, ενώ 152 έλαβαν συνδυασμούς ανοσοθεραπείας και αντι-αγγειογενετικής θεραπείας. Σε ασθενείς ενδιαμέσου ή υψηλού κινδύνου παρατηρήθηκε λιγότερη μείωση όγκου και μικρότερη διάρκεια θεραπείας στην ομάδα που έλαβε nivolumab και ipilimumab συγκριτικά με την ομάδα που έλαβε ανοσοθεραπεία και αναστολέα αγγειογένεσης. Επίσης, ενώ η διάρκεια θεραπείας ήταν μεγαλύτερη στην ομάδα ασθενών που έλαβε το συνδυασμό ανοσοθεραπείας και αναστολέα αγγειογένεσης, δεν παρατηρήθηκαν διαφορές στη συνολική επιβίωση και στο διάστημα μέχρι την επόμενη γραμμή θεραπείας σε σύγκριση με το συνδυασμό  nivolumab και ipilimumab σε ασθενείς ενδιάμεσης και πτωχής πρόγνωσης.
Η ύπαρξη σοβαρών παρενεργειών από το ανοσιακό σύστημα που χρειάστηκαν αντιμετώπιση με στεροειδή ή οδήγησαν σε καθυστέρηση της επόμενης δόσης θεραπείας σχετίστηκαν με μεγαλύτερη συνολική επιβίωση σε σύγκριση με ασθενείς που δε χρειάστηκαν στεροειδή ή δεν είχαν καθυστερήσεις στη λήψη της επόμενης δόσης θεραπείας. Συμπερασματικά, τόσο ο συνδυασμός nivolumab και ipilimumab, όσο και ο συνδυασμός ανοσοθεραπείας με αναστολέα της αγγειογένεσης είναι καλές επιλογές στην θεραπεία πρώτης γραμμής για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνο.  

2. Η θεραπεία με Cabozantinib είναι υποσχόμενη στο θηλώδη καρκίνο του νεφρού

Η πρωτεΐνη MET (γνωστή και ως υποδοχέας του αυξητικού παράγοντα των ηπατοκυττάρων) βρέθηκε ότι διεγείρει την ανάπτυξη  των όγκων, ιδιαίτερα στο θηλώδη νεφροκυτταρικό καρκίνο. Σ’ αυτή τη μελέτη, οι αναστολείς MET cabozantinib, crizotinib, και savolitinib συγκρίθηκαν με την καθιερωμένη θεραπεία με sunitinib για την αντιμετώπιση ασθενών με  θηλώδη νεφροκυτταρικό καρκίνο του νεφρού.

152 ασθενείς με μεταστατικό θηλώδη νεφροκυτταρικό καρκίνο που είχαν λάβει προηγουμένως μια προηγούμενη γραμμή θεραπείας (εκτός από αναστολείς του αγγειακού ενδοθηλιακού αυξητικού παράγοντα και του αυξητικού παράγοντα των ηπατοκυττάρων) χωρίστηκαν σε 4 διαφορετικές ομάδες λαμβάνοντας αντίστοιχα sunitinib, cabozantinib, crizotinib, ή savolitinib.

Η επιβίωση ελεύθερη προόδου της νόσου ήταν μεγαλύτερη στους ασθενείς που έλαβαν  cabozantinib (9 μήνες) σε σύγκριση με ασθενείς που έλαβαν sunitinib (5-6 μήνες). Η συρρίκνωση του όγκου (ποσοστό ανταπόκρισης) για το cabozantinib ήταν 23% σε σύγκριση με 4% για το sunitinib. Το savolitinib και το crizotinib δεν οδήγησαν σε βελτίωση της  επιβίωσης ελεύθερης προόδου της νόσου σε σύγκριση με το sunitinib. Σοβαρές παρενέργειες παρατηρήθηκαν στο 69% των ασθενών που έλαβαν sunitinib, 74% των ασθενών που έλαβαν cabozantinib, 37% με crizotinib, και 39% με savolitinib. Υπήρξε 1 θάνατος λόγω θρομβοεμβολικού επεισοδίου στην ομάδα ασθενών του cabozantinib.

Συμπερασματικά, το cabozantinib βελτίωσε την επιβίωση ελεύθερη προόδου της νόσου σε ασθενείς που είχαν λάβει προηγούμενη θεραπεία για  μεταστατικό θηλώδη νεφροκυτταρικό καρκίνο σε σύγκριση με την καθιερωμένη θεραπεία με sunitinib.

3. Νέος αναστολέας του επαγώγιμου από την υποξία παράγοντα (HIF) για ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο νεφρού

Ο καρκίνος του νεφρού χαρακτηρίζεται πολύ συχνά από μεταλλάξεις στο γονίδιο von Hippel-Lindau (VHL), οι οποίες οδηγούν σε υψηλά επίπεδα μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται επαγώγιμος από την υποξία παράγοντας (HIF). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια σειρά αλλαγών στα καρκινικά κύτταρα και στο μικροπεριβάλλον τους που ευνοεί την ανάπτυξη του όγκου. Ο νέος αναστολέας του επαγώγιμος από την υποξία παράγοντα 2α (HIF-2α),belzutifan (MK-6482), αναστέλλει τη δράση του HIF-2α.

Σε μια μικρή μελέτη φάσης 2, η ασφάλεια και αποτελεσματικότητα του belzutifan σε συνδυασμό με cabozantinib μελετήθηκαν σε ασθενείς που έλαβαν τουλάχιστον 1 δόση θεραπείας και παρακολουθήθηκαν για τουλάχιστον 6 μήνες ή περισσότερο. Οι ασθενείς αυτοί είχαν λάβει μέχρι 2 προηγούμενες γραμμές θεραπείας για καρκίνο νεφρού. Οι περισσότεροι ασθενείς (90.2%) είχαν συρρίκνωση του όγκου τους. Το ποσοστό ανταπόκρισης ήταν 22%, συμπεριλαμβάνοντας 9 μερικές ανταποκρίσεις. Η επιβίωση ελεύθερη προόδου της νόσου ήταν 16.8 μήνες και 95% των ασθενών επιβίωσε πέραν του 6-μήνου της παρακολούθησης. Η μελέτη παραμένει ενεργή.
Σχεδόν όλοι οι ασθενείς (98.1%) είχαν παρενέργειες από τη θεραπεία, παρόλο που οι περισσότερες ήταν ήπιας ή μέτριας σοβαρότητας και χρειάστηκαν μόνο τοπική θεραπεία ή καμία θεραπεία.  Οι πιο συχνές παρενέργειες που χρειάστηκαν νοσηλεία για αντιμετώπιση σε νοσοκομείο ήταν: υψηλή αρτηριακή πίεση, αναιμία, κόπωση, μεταβολές των τρανσαμινασών και χαμηλά επίπεδα οξυγόνου (υποξία). Δεν παρατηρήθηκαν παρενέργειες απειλητικές για τη ζωή.

Συμπερασματικά, το belzutifan (MK-6482), έδειξε υποσχόμενη αντικαρκινική δράση σε συνδυασμό με το cabozantinib σε ασθενείς με μεταστατικό διαυγοκυτταρικό καρκίνο νεφρού που είχαν λάβει προηγούμενες γραμμές θεραπείας. Από την περαιτέρω παρακολούθηση αυτών των ασθενών μένει να δούμε αν αυτά τα αποτελέσματα θα είναι ακόμη πιο θετικά με την πάροδο περισσότερου χρόνου. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν αυτός ο συνδυασμός θα είναι καλύτερη επιλογή από τη μονοθεραπεία με belzutifan, που περιγράφεται παρακάτω.

Δεδομένα από την παρακολούθηση ασθενών που συμμετείχαν σε μια προηγούμενη μελέτη φάσης 1/2 με μονοθεραπεία belzutifan παρουσιάστηκαν επίσης στο ASCO GU 2021. Σ’ αυτή τη μελέτη, το belzutifan χορηγήθηκε σε 55 ασθενείς που είχαν προηγουμένως λάβει πολλαπλές γραμμές θεραπείας για καρκίνο νεφρού. Οι ασθενείς παρακολουθήθηκαν για περίπου 28 μήνες.

Οι μισοί περίπου ασθενείς (55%) είχαν σταθερότητα της νόσου και σε ένα ποσοστό 80% υπήρξε έλεγχος της νόσου. Για ασθενείς με ευνοϊκή πρόγνωση, το ποσοστό ελέγχου της νόσου ήταν  92%, και για ασθενείς ενδιάμεσης και πτωχής πρόγνωσης ήταν 76%. Η επιβίωση ελεύθερη προόδου της νόσου ήταν 14.5 μήνες, και περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς είχαν επιβίωση ελεύθερη προόδου της νόσου 12 μήνες. Η συρρίκνωση του όγκου (ποσοστό ανταπόκρισης) ήταν 25%, με 14 ασθενείς να παρουσιάζουν μερική ανταπόκριση στη θεραπεία.  Το 60% των ασθενών σταμάτησαν τη θεραπεία λόγω προόδου της νόσου και 4% λόγω παρενεργειών.

Οι συχνότερες παρενέργειες της θεραπείας ήταν αναιμία (76%), κόπωση (71%), δύσπνοια (49%), ναυτία (36%), βήχας (31%), και χαμηλά επίπεδα οξυγόνου (υποξία, 31%). Δύο ασθενείς είχαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες απειλητικές για τη ζωή που χρειάστηκαν νοσηλεία, και 4 ασθενείς απεβίωσαν κατά τη διάρκεια της μελέτης. Καμία από τις ανεπιθύμητες αυτές ενέργειες δε συσχετίστηκαν με τη θεραπεία με belzutifan.

Το Belzutifan (MK-6482) είναι καλά ανεκτό και αποτελεσματικό σε ασθενείς με μεταστατικό διαυγοκυτταρικό καρκίνο νεφρού. Μια μελέτη φάσης 3 του φαρμάκου είναι σε εξέλιξη, η οποία συγκρίνει το  belzutifan με το everolimus. Αν αυτή η μελέτη της οποίας τα αποτελέσματα θα είναι ώριμα για ανάλυση σε τουλάχιστον ένα χρόνο από σήμερα δείξει όφελος από το belzutifan έναντι του everolimus, το belzutifan πιθανώς να αποτελέσει τη νέα εγκεκριμένη θεραπεία σε αυτούς τους ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο νεφρού.

4. Επιπλοκές της ογκομειωτικής νεφρεκτομής

Παρά την ύπαρξη 2 πρόσφατων τυχαιοποιημένων μελετών, η χρονική στιγμή και ο ρόλος της χειρουργικής εξαίρεσης του πρωτοπαθούς όγκου σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο νεφρού  (που ονομάζεται ογκομειωτική νεφρεκτομή) παραμένει αμφιλεγόμενος. Σημαντική είναι η εκτίμηση των ιατρικών επιπλοκών από μια μελέτη που παρουσιάστηκε στο ASCO GU 2021, η οποία διενεργήθηκε σε 5 νοσοκομειακά κέντρα από το 2005 ως το 2019.

Οι ιατρικές επιπλοκές και η έκβαση 90 ημέρες μετά τη νεφρεκτομή μελετήθηκαν σε 937 ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο νεφρού. Σχεδόν οι μισοί ασθενείς προεγχειρητικά (43.3%) είχαν θρόμβωση της κάτω κοίλης φλέβας (μιας μεγάλης φλέβας που μεταφέρει το αίμα από το κατώτερο τμήμα του σώματος προς την καρδιά). Η χειρουργική προσπέλαση έγινε ανοιχτά στο 76.3% των ασθενών και λαπαροσκοπικά στο 23.4% των ασθενών. Το ένα τέταρτο περίπου των ασθενών (25.9%) είχε λάβει συστηματική θεραπεία πριν την επέμβαση. Ο μέση διάρκεια νοσηλείας στο νοσοκομείο ήταν 5 ημέρες για το ανοιχτό χειρουργείο και 3 ημέρες για λαπαροσκοπική/ρομποτική εκτομή. Η ασθενείς που υποβλήθηκαν σε θρομβεκτομή παρέμειναν στο νοσοκομείο για περίπου 6 ημέρες λόγω του υψηλότερου κινδύνου σοβαρών επιπλοκών. Σχεδόν 10% των ασθενών είχαν σοβαρές επιπλοκές εντός 90 ημερών από την επέμβαση. Περίπου 1% των ασθενών απεβίωσαν εντός 30 ημερών από το χειρουργείο και 6.7% εντός 90 ημερών. Οι θεραπείες που είχαν δοθεί πριν την επέμβαση δεν αύξησαν τον κίνδυνο επιπλοκών ή θανάτου.

Συμπερασματικά, η ογκομειωτική νεφρεκτομή οδήγησε σε μείζονες επιπλοκές σε 10% των περιπτώσεων ενώ 1% των ασθενών απεβίωσαν εντός 30 ημερών από την επέμβαση. Οι θεραπείες που είχαν δοθεί πριν την επέμβαση δεν αύξησαν τον κίνδυνο επιπλοκών ή θανάτου.

5. Ο συνδυασμός στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας και ανοσοθεραπείας είναι υποσχόμενος

Η ανοσοθεραπεία με pembrolizumab είναι αποτελεσματική στην αντιμετώπιση του διαυγοκυτταρικού καρκίνου του νεφρού, οδηγώντας σε συρρίκνωση του όγκου σε ποσοστό 34%, και 7.1 μήνες επιβίωση ελεύθερη προόδου της νόσου. Η στερεοτακτική ακτινοθεραπεία (Stereotactic ablative body radiotherapy – SABR) είναι μια τεχνική τηε ακτινοθεραπείας που χρησιμοποιεί ειδικό εξοπλισμό για την χορήγηση υψηλής δόσης ακτινοβολίας σε έναν όγκο αποφεύγοντας τουε γύρω υγιείς ιστούς.  Το SABR αποτελεί επιλογή για ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο νεφρού με ολιγομεταστατική νόσο, παρόλα αυτά οι ασθενείς συχνά εμφανίζουν νέες μεταστάσεις ή υποτροπή της νόσου. Η μελέτη RAPPORT ήταν μια φάσης 1/2 μελέτη που εξέτασε την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα του συνδυασμού στερεοτακτικής ακτινοθεραπείας (SABR) και ανοσοθεραπείας με  pembrolizumab.

30 ασθενείς με μεταστατικό διαυγοκυτταρικό καρκίνο νεφρού μελετήθηκαν. Οι ασθενείς έλαβαν 1 δόση  SABR σε όλες τις μεταστάσεις, ακολουθούμενης από ανοσοθεραπεία με  pembrolizumab. 4 ασθενείς είχαν 1 η περισσότερες σοβαρές επιπλοκές σχετιζόμενες με τη θεραπεία που χρειάστηκαν ενδονοσοκομειακή νοσηλεία. Δεν υπήρξαν απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές ή θανατοι. Διαπιστώθηκε έλεγχος της νόσο στο 83% των ασθενών. Η επιβίωση ελεύθερη προόδου της νόσου ήταν 15.6 μήνες και η συνολική επιβίωση στα 1 και 2 χρόνια εκτιμήθηκε σε 90% και 74%, αντίστοιχα. Μετά από παρακολούθηση 2 ετών, ο καρκίνος δεν σημείωσε νέα πρόοδο σε 92% των ασθενών.

Συμπερασματικά, ο συνδυασμός SABR και pembrolizumab στον ολιγομεταστατικό καρκίνο νεφρού είναι καλά ανεκτός και επιτυγχάνει να ελέγξει τη νόσο. Παρατηρήθηκαν μακρές ανταποκρίσεις στη θεραπεία και τα αποτελέσματα της επιβίωσης των ασθενών ήταν ενθαρρυντικά, ωστόσο απαιτούνται περισσότερες μελέτες.  

Βιβλιογραφία

1. Motzer RJ, Porta C, Eto M et al. Phase 3 trial of lenvatinib (LEN) plus pembrolizumab (PEMBRO) or everolimus (EVE) versus sunitinib (SUN) monotherapy as a first-line treatment for patients (pts) with advanced renal cell carcinoma (RCC) (CLEAR study). J Clin Oncol 39, 2021 (suppl 6; abstr 269). 10.1200/JCO.2021.39.6_suppl.269
2. Motzer R, Alekseev B, Rha SY et al. Lenvatinib plus Pembrolizumab or Everolimus for Advanced Renal Cell Carcinoma. N Engl J Med. 2021 Apr 8;384(14):1289-1300. doi: 10.1056/NEJMoa2035716.
3. Pal SK, Tangen C, Thompson IM et al. Sunitinib versus cabozantinib, crizotinib or savolitinib in metastatic papillary renal cell carcinoma (pRCC): Results from the randomized phase II SWOG 1500 study. J Clin Oncol 39, 2021 (suppl 6; abstr 270). 10.1200/JCO.2021.39.6_suppl.270
4. Choueiri TK, Bauer TD, McDermott DF et al. Phase 2 Study of the Oral Hypoxia-Inducible Factor 2α (HIF-2α) Inhibitor MK-6482 in Combination with Cabozantinib in Patients with Advanced Clear Cell Renal Cell Carcinoma (ccRCC). J Clin Oncol 39, 2021 (suppl 6; abstr 272). 10.1200/JCO.2021.39.6_suppl.272
5. Bauer TD, Choueiri TK, Papadopoulos KP et al. The oral HIF-2 α inhibitor MK-6482 in patients with advanced clear cell renal cell carcinoma (RCC): Updated follow-up of a phase I/II study. J Clin Oncol 39, 2021 (suppl 6; abstr 273). 10.1200/JCO.2021.39.6_suppl.273
6. Esdaille AR, Karam JA, Spiess PE et al. Peri-Operative Morbidity and Mortality in a Modern Series of Patients Treated with Cytoreductive Nephrectomy at Five Centers. J Clin Oncol 39, 2021 (suppl 6; abstr 268). 10.1200/JCO.2021.39.6_suppl.268
7. Gan CL, Dudani S, Weill JC et al . Outcomes of First-Line Immuno-Oncology Combination Therapies in Metastatic Renal Cell Carcinoma: Results from the International mRCC Database Consortium. J Clin Oncol 39, 2021 (suppl 6; abstr 276). 10.1200/JCO.2021.39.6_suppl.276.
8. Siva S, Bressel M, Wood S et al. Stereotactic Radiotherapy and Pembrolizumab for Oligometastatic Renal Tumors: The RAPPORT Trial. J Clin Oncol 39, 2021 (suppl 6; abstr 277). 10.1200/JCO.2021.39.6_suppl.277

Ο Καρκίνος του Ήπατος είναι ο 6ος κατά σειρά εμφανιζόμενος καρκίνος παγκοσμίως και ο 4ος πιο θανατηφόρος, συνήθως ως απόρροια των μακροπρόθεσμων επιδράσεων της ιογενούς ηπατίτιδας. Παρόλη τη μεγάλη του επικινδυνότητα, εντούτοις δεν έχει λάβει την απαιτούμενη δημοσιότητα και πληροφορία. Ως αποτέλεσμα, οι παράγοντες κινδύνου για την ασθένεια παραμένουν άγνωστοι τόσο στο ευρύ κοινό όσο και στις ομάδες υψηλού κινδύνου.

Στόχος της ενημερωτικής εκστρατείας, αποτελεί η ενημέρωση κυρίως του γενικού πληθυσμού για τους παράγοντες κινδύνου εμφάνισης της νόσου, υπογραμμίζοντας το καίριο μήνυμα για έγκαιρη εξέταση, ιδίως για τις ομάδες υψηλού ρίσκου.

Με βασικό πυλώνα επικοινωνίας ένα ευφάνταστο τηλεοπτικό βίντεο σε μια ειδικά διαμορφωμένη ιστοσελίδα που παρέχει όλες τις πληροφορίες της νόσου στον επισκέπτη, προβολή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υπαίθρια μηνύματα, καθώς και μέσω της διάχυσης ενημερωτικού υλικού σε καίρια σημεία αναφοράς, αποσκοπούμε στην έγκαιρη πρόληψη της νόσου και στην αποτροπή των συνεπειών της.

Με αφορμή την έναρξη της καμπάνιας «Δουλεύει για Σένα!» ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ασθενών Ήπατος Ελλάδος «Προμηθέας» Γιώργος Καλαμίτσης δήλωσε: «Η ενημέρωση και η πρόληψη αποτελούν το πρωταρχικό βήμα απέναντι στον καρκίνο του ήπατος. Παρόλη την αυξημένη θνητότητα που παρουσιάζει, ωστόσο δεν έχει λάβει την απαιτούμενη προσοχή. Η πληροφόρηση του κοινού σε απλή και κατανοητή γλώσσα, καθώς και η έγκαιρη διάγνωση, αποτελούν τα βασικά εργαλεία για την καίρια αντιμετώπιση της νόσου».

Η ενημερωτική εκστρατεία υλοποιείται με την ευγενική υποστήριξη της εταιρείας Roche.

“Ο Σύλλογος Ασθενών Ήπατος Ελλάδος “Προμηθέας” ιδρύθηκε και δραστηριοποιείται από το 2012 και είναι ο μοναδικός σύλλογος ασθενών με νόσους του ήπατος στη χώρα. Μέσα από την εμπειρία του παρέχει ενημέρωση, πληροφόρηση και υποστήριξη στους ανθρώπους και στις οικογένειες αυτών που ζουν με ιογενείς Ηπατίτιδες Β και C ή άλλα νοσήματα του ήπατος.

Υπεύθυνος Επικοινωνίας: Βασίλης Γράβαρης – vgravaris@gmail.com – 6949244643

Συγκεκριμένα, στη Συνέντευξη Τύπου η οποία πραγματοποιήθηκε διαδικτυακά στις 12 Οκτωβρίου 2020 με την υποστήριξη και της ΕΟΠΕ αναπτύχθηκαν θέματα όπως τα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα, η προφύλαξη και θεραπεία των θρομβοεμβολικών επιπλοκών αλλά και η ψυχολογική επιβάρυνση του COVID-19 στην καθημερινότητα των ασθενών και των φροντιστών τους.

Οι φετινές δράσεις της εκστρατείας πραγματοποιήθηκαν αποκλειστικά μέσα από διαδικτυακά κανάλια ενημέρωσης στο πλαίσιο των υγειονομικών μέτρων για την αποφυγή διασποράς του COVID-19.

Για περισσότερες λεπτομέρειες επισκεφτείτε τους συνδέσμους:

worldthrombosisday.gr

worldthrombosisdayGRfb

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη διάγνωση κακοήθειας σε γυναίκες στην εποχή μας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου 1,5 εκατομμύριο γυναίκες διαγιγνώσκονται με καρκίνο του μαστού κάθε χρόνο. Αποτελεί μια πραγματική “μάστιγα”, αφού έχει βρεθεί ότι στο Δυτικό κόσμο, περίπου μια στις οκτώ γυναίκες θα νοσήσει από κάποια μορφή κακοήθειας του μαστού στη ζωή της. Βέβαια, είναι πολύ σημαντικό να τονίσουμε ότι με τις σύγχρονες θεραπευτικές μεθόδους, η μεγάλη πλειοψηφία των γυναικών αυτών θα ξεπεράσει τελείως το πρόβλημα τους και θα ιαθεί από την νόσο, επιστρέφοντας σε μια απόλυτα φυσιολογική ζωή.

Ποιες είναι οι  θεραπευτικές επιλογές;

Εάν ο καρκίνος διαγνωστεί σε αρχικό στάδιο, η πρώτη επιλογή είναι συνήθως το χειρουργείο (ογκεκτομή ή μαστεκτομή), το οποίο κάποιες φορές ακολουθείται από ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία ή στοχευμένες (βιολογικές) θεραπείες, ώστε να μην υπάρξει υποτροπή της νόσου στο μέλλον.

Έχει σημασία να τονίσουμε ότι δεν χρειάζεται όλες οι γυναίκες να υποβληθούν σε όλες τις προαναφερθείσες θεραπείες και ότι η περίπτωση κάθε γυναίκας με καρκίνο μαστού είναι μοναδική. Έτσι, ανάλογα με την περίπτωση και τους παράγοντες κινδύνου για υποτροπή, κάποιες γυναίκες θα χρειαστεί  να κάνουν χημειοθεραπεία και κάποιες όχι, κάποιες θα χρειαστούν ακτινοθεραπεία και κάποιες όχι, κάποιες θα χρειαστούν ορομονοθεραπεία και κάποιες όχι. Αυτό εξαρτάται από τα ιδιαίτερα βιολογικά χαρακτηριστικά του κάθε όγκου που φαίνονται στη βιοψία και θα σας εξηγήσει ο  ογκολόγος.

Η χημειοθεραπεία χορηγείται κατά κανόνα μετά το χειρουργείο, σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, χορηγείται πριν από αυτό, με στόχο τη συρρίκνωση του όγκου που πρόκειται να αφαιρεθεί. Κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας θα γίνεται παρακολούθηση των στοιχείων του αίματος (αιματοκρίτης, λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια) καθώς και χορήγηση υποστηρικτικής αγωγής για την αποφυγή των πιθανών παρενεργειών της χημειοθεραπείας με βάση τις οδηγίες του γιατρού. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, η χημειοθεραπεία χορηγείται ενδοφλέβια (με ορό), με ημερήσια νοσηλεία, δηλαδή χωρίς να απαιτείται  διανυκτέρευση της γυναίκας στο Νοσοκομείο αλλά ολιγόωρη παραμονή, και η θεραπεία επαναλαμβάνεται κάθε 2 ή 3 εβδομάδες για 6-8 φορές, αλλά η κάθε περίπτωση εξατομικεύεται.

Η ακτινοβολία είναι απαραίτητη αν η γυναίκα έχει υποβληθεί σε ογκεκτομή ή έχει διηθημένους (“πειραγμένους” από τον όγκο) λεμφαδένες, και έχει ως στόχο τη μείωση της πιθανότητας ο όγκος να υποτροπιάσει τοπικά στην περιοχή του χειρουργγείου. Η ακτινοθεραπεία συνήθως χορηγείται 3-4 εβδομάδες μετά την χειρουργική επέμβαση και η διάρκειά της είναι περίπου 4-5 εβδομάδες, καθημερινά από Δευτέρα έως και Παρασκευή και χωρίς να απαιτείται νοσηλεία της ασθενούς. Ο σχεδιασμός και η πραγματοποίηση της Ακτινοθεραπείας δεν πραγματοποιείται από Παθολόγο Ογκολόγο, αλλά από άλλον ειδικό Ιατρό που ονομάζεται Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος.

Περισσότεροι από τους μισούς καρκίνους μαστού είναι “ορμονοευαίσθητοι”, δηλαδή τα καρκινικά κύτταρα “τρέφονται” από τις γυναικείες ορμόνες που κυκλοφορούν στο αίμα (οιστρογόνα και προγεστερόνη). Κατά συνέπεια, οι γυναίκες αυτές θα χρειαστούν ορμονοθεραπεία , δηλαδή θεραπεία που στοχεύει στη μείωση των γυναικείων ορμονών, ώστε να διακοπεί η ανατροφοδότηση των καρκινικών κυττάρων.  Εάν μια γυναίκα νοσήσει από ορμονοευαίσθητο καρκίνο μαστού σε προεμμηνοπαυσιακή ηλικία (πριν τα 50), θα χρειαστεί να διακοπεί και η έμμηνος ρύση (περίοδος). Τα κύρια όπλα στη φαρέτρα της ορμονοθεραπείας είναι οι αναστολείς της αρωματάσης (για τις γυναίκες που είναι στην εμμηνόπαυση) και η ταμοξιφένη (για τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας), που είναι από του στόματος χορηγούμενα (χάπια) και η διάρκεια χορήγησής τους είναι τουλάχιστον 5 χρόνια. Σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες το χάπι συνδυάζεται με ειδική ένεση που σταματά την περίοδο και χορηγείται συνήθως  ανά τρίμηνο.

Τέλος,  αν ο καρκίνος είναι “HER2 θετικός”, που είναι περίπου 15-20% των περιπτώσεων, θα πρέπει η γυναίκα να λάβει μια ειδική  “στοχευμενη” βιολογική θεραπεία που καταστρέφει αυτή την πρωτεϊνη στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων. Σε αρχικό (μη μεταστατικό) καρκίνο μαστού η θεραπεία αυτή θα πρέπει να χορηγηθεί κάθε τρεις εβδομάδες για ένα χρόνο: Πρόσφατα όμως υπάρχει διαθέσιμη και υποδόρια χορήγηση του φαρμάκου (με απλή ένεση που κάνει ο γιατρός) για να μειώνεται η ταλαιπωρία της γυναίκας

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Η παρακολούθηση μετά τη θεραπεία, με ένα πρωτόκολλο παρακολούθησης που θα καθορίσει ο γιατρός, είναι ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι της φροντίδας της γυναίκας και αποσκοπεί στο να βοηθήσει στην έγκαιρη ανίχνευση υποτροπών σε πολύ αρχικό στάδιο, ώστε να είναι πλήρως αντιμετωπίσιμο. Κάποιες φορές ακόμη και η καλύτερη θεραπεία μπορεί να αφήσει ένα “υπόλλειμμα” σε καρκινικά κύτταρα, τα οποία, διαιρούμενα, να δώσουν έναν νέο όγκο. Ο καρκίνος μπορεί να επανεμφανιστεί στο ίδιο σημείο ή σε άλλο σημείο του σώματος. Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι σήμερα ο καρκίνος του μαστού είναι μία νόσος που στην μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων αντιμετωπίζεται εξαιρετικά αποτελεσματικά, επιφέρει την ίαση και με άριστη ποιότητα ζωής των ασθενών.

Από τον Ιωάννη Μούντζιο, Παθολόγο Ογκολόγο, Ερρίκος Ντυνάν

Μία σημαντική δραστηριότητα της ΕΟΠΕ στο κοντινό παρελθόν ήταν ο σχεδιασμός του κόμικ της σειράς «Ενημερώνομαι και δε Φοβάμαι» με θέμα τον Καρκίνο του Παχέος Εντέρου και την εικονογραφημένη αφήγηση μιας καθημερινής ιστορίας, με δίδαγμα την πρόληψη για την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία του Καρκίνου.

Η διάθεση του κόμικ στο ευρύ κοινό και η θερμή υποδοχή του ήταν η αφορμή για το επόμενο βήμα, την ψηφιοποίηση του κόμικ και τη δημιουργία μια μικρής ταινίας κινουμένων σχεδίων (στα ελληνικά και αγγλικά).

Για να παρακολουθήσετε την ταινία επισκεφτείτε τον παρακάτω σύνδεσμο.

Youtube Channel ΕΟΠΕ-Ενημερώνομαι και δε φοβάμαι: Καρκίνος του Παχέος Εντέρου

Η καμπάνια for HER, με πρωτοβουλία της Roche υπό την αιγίδα της ΕΟΠΕ και της Ελληνικής Εταιρείας Έρευνας και Αντιμετώπισης του Ιού των Θηλωμάτων (HPV) συνεχίζει τις δράσεις της και φέτος, έχοντας στόχο να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει το γενικό γυναικείο πληθυσμό για την αξία της πρόληψης και της σωστής αντιμετώπισης από ειδικό.

Στόχος της for HER είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του γενικού γυναικείου πληθυσμού για την αξία της πρόληψης και της σωστής αντιμετώπισης από ειδικό.

Για να είναι κάθε φίλη, μητέρα, σύζυγος, κόρη δίπλα στους αγαπημένους της και να τους φροντίζει όταν υπάρχει ανάγκη, είναι σημαντικό να φροντίζει και η ίδια τον εαυτό της. Να προγραμματίζει κάθε χρόνο τις εξετάσεις της, να ακολουθεί μια υγιεινή διατροφή και να απολαμβάνει τα οφέλη της σωματικής άσκησης.

Η καμπάνια for HER έχει στόχο να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει τη φίλη, τη μητέρα, την κόρη και τη σύζυγο για τη σπουδαιότητα της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης και να εμπνεύσει μέσα από το μήνυμα «σε θέλω ΕΔΩ» εκείνες που αγαπάνε τη ζωή και τους αγαπημένους τους!

Για περισσότερα επισκεφθείτε το website της καμπάνιας στο σύνδεσμο: https://www.forher.gr/

Ποιες είναι οι  θεραπευτικές επιλογές;

Εάν ο καρκίνος διαγνωστεί σε αρχικό στάδιο, η πρώτη επιλογή είναι συνήθως το χειρουργείο (ογκεκτομή ή μαστεκτομή), το οποίο κάποιες φορές ακολουθείται από ακτινοβολία ή χημειοθεραπεία, ορμονοθεραπεία ή στοχευμένες (βιολογικές) θεραπείες, ώστε να μην υπάρξει υποτροπή της νόσου στο μέλλον.

Έχει σημασία να τονίσουμε ότι δεν χρειάζεται όλες οι γυναίκες να υποβληθούν σε όλες τις προαναφερθείσες θεραπείες και ότι η περίπτωση κάθε γυναίκας με καρκίνο μαστού είναι μοναδική. Έτσι, ανάλογα με την περίπτωση και τους παράγοντες κινδύνου για υποτροπή, κάποιες γυναίκες θα χρειαστεί  να κάνουν χημειοθεραπεία και κάποιες όχι, κάποιες θα χρειαστούν ακτινοθεραπεία και κάποιες όχι, κάποιες θα χρειαστούν ορομονοθεραπεία και κάποιες όχι. Αυτό εξαρτάται από τα ιδιαίτερα βιολογικά χαρακτηριστικά του κάθε όγκου που φαίνονται στη βιοψία και θα σας εξηγήσει ο  ογκολόγος.

Η χημειοθεραπεία χορηγείται κατά κανόνα μετά το χειρουργείο, σε κάποιες περιπτώσεις, όμως, χορηγείται πριν από αυτό, με στόχο τη συρρίκνωση του όγκου που πρόκειται να αφαιρεθεί. Κατά τη διάρκεια της χημειοθεραπείας θα γίνεται παρακολούθηση των στοιχείων του αίματος (αιματοκρίτης, λευκά αιμοσφαίρια, αιμοπετάλια) καθώς και χορήγηση υποστηρικτικής αγωγής για την αποφυγή των πιθανών παρενεργειών της χημειοθεραπείας με βάση τις οδηγίες του γιατρού. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, η χημειοθεραπεία χορηγείται ενδοφλέβια (με ορό), με ημερήσια νοσηλεία, δηλαδή χωρίς να απαιτείται  διανυκτέρευση της γυναίκας στο Νοσοκομείο αλλά ολιγόωρη παραμονή, και η θεραπεία επαναλαμβάνεται κάθε 2 ή 3 εβδομάδες για 6-8 φορές, αλλά η κάθε περίπτωση εξατομικεύεται.

Η ακτινοβολία είναι απαραίτητη αν η γυναίκα έχει υποβληθεί σε ογκεκτομή ή έχει διηθημένους (“πειραγμένους” από τον όγκο) λεμφαδένες, και έχει ως στόχο τη μείωση της πιθανότητας ο όγκος να υποτροπιάσει τοπικά στην περιοχή του χειρουργγείου. Η ακτινοθεραπεία συνήθως χορηγείται 3-4 εβδομάδες μετά την χειρουργική επέμβαση και η διάρκειά της είναι περίπου 4-5 εβδομάδες, καθημερινά από Δευτέρα έως και Παρασκευή και χωρίς να απαιτείται νοσηλεία της ασθενούς. Ο σχεδιασμός και η πραγματοποίηση της Ακτινοθεραπείας δεν πραγματοποιείται από Παθολόγο Ογκολόγο, αλλά από άλλον ειδικό Ιατρό που ονομάζεται Ακτινοθεραπευτής Ογκολόγος.

Περισσότεροι από τους μισούς καρκίνους μαστού είναι “ορμονοευαίσθητοι”, δηλαδή τα καρκινικά κύτταρα “τρέφονται” από τις γυναικείες ορμόνες που κυκλοφορούν στο αίμα (οιστρογόνα και προγεστερόνη). Κατά συνέπεια, οι γυναίκες αυτές θα χρειαστούν ορμονοθεραπεία , δηλαδή θεραπεία που στοχεύει στη μείωση των γυναικείων ορμονών, ώστε να διακοπεί η ανατροφοδότηση των καρκινικών κυττάρων.  Εάν μια γυναίκα νοσήσει από ορμονοευαίσθητο καρκίνο μαστού σε προεμμηνοπαυσιακή ηλικία (πριν τα 50), θα χρειαστεί να διακοπεί και η έμμηνος ρύση (περίοδος). Τα κύρια όπλα στη φαρέτρα της ορμονοθεραπείας είναι οι αναστολείς της αρωματάσης (για τις γυναίκες που είναι στην εμμηνόπαυση) και η ταμοξιφένη (για τις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας), που είναι από του στόματος χορηγούμενα (χάπια) και η διάρκεια χορήγησής τους είναι τουλάχιστον 5 χρόνια. Σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες το χάπι συνδυάζεται με ειδική ένεση που σταματά την περίοδο και χορηγείται συνήθως  ανά τρίμηνο.

Τέλος,  αν ο καρκίνος είναι “HER2 θετικός”, που είναι περίπου 15-20% των περιπτώσεων, θα πρέπει η γυναίκα να λάβει μια ειδική  “στοχευμενη” βιολογική θεραπεία που καταστρέφει αυτή την πρωτεϊνη στην επιφάνεια των καρκινικών κυττάρων. Σε αρχικό (μη μεταστατικό) καρκίνο μαστού η θεραπεία αυτή θα πρέπει να χορηγηθεί κάθε τρεις εβδομάδες για ένα χρόνο: Πρόσφατα όμως υπάρχει διαθέσιμη και υποδόρια χορήγηση του φαρμάκου (με απλή ένεση που κάνει ο γιατρός) για να μειώνεται η ταλαιπωρία της γυναίκας

Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία

Η παρακολούθηση μετά τη θεραπεία, με ένα πρωτόκολλο παρακολούθησης που θα καθορίσει ο γιατρός, είναι ιδιαίτερα σημαντικό κομμάτι της φροντίδας της γυναίκας και αποσκοπεί στο να βοηθήσει στην έγκαιρη ανίχνευση υποτροπών σε πολύ αρχικό στάδιο, ώστε να είναι πλήρως αντιμετωπίσιμο. Κάποιες φορές ακόμη και η καλύτερη θεραπεία μπορεί να αφήσει ένα “υπόλλειμμα” σε καρκινικά κύτταρα, τα οποία, διαιρούμενα, να δώσουν έναν νέο όγκο. Ο καρκίνος μπορεί να επανεμφανιστεί στο ίδιο σημείο ή σε άλλο σημείο του σώματος. Ωστόσο, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι σήμερα ο καρκίνος του μαστού είναι μία νόσος που στην μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων αντιμετωπίζεται εξαιρετικά αποτελεσματικά, επιφέρει την ίαση και με άριστη ποιότητα ζωής των ασθενών.